๕. วชิรูปมสุตฺตวณฺณนา

[๒๕] ปญฺจเม อรุกูปมจิตฺโตติ ปุราณวณสทิสจิตฺโต. วิชฺชูปมจิตฺโตติ อิตฺตรกาโลภาสเนน วิชฺชูปมสทิสจิตฺโต. วชิรูปมจิตฺโตติ กิเลสานํ มูลฆาตกรณ- สมตฺถตาย วชิเรน สทิสจิตฺโต. อภิสชฺชตีติ ลคติ. ๑- กุปฺปตีติ โกปวเสน กุปฺปติ. พฺยาปชฺชตีติ ปกติภาวํ ปชหติ, ปูติโก โหติ. ปฏิตฺถียตีติ ถินภาวํ ถทฺธภาวํ อาปชฺชติ. โกปนฺติ ทุพฺพลโกธํ. โทสนฺติ ทุสฺสนวเสน ตโต พลวตรํ. อปฺปจฺจยนฺติ อตุฏฺฐาการํ โทมนสฺสํ. ทุฏฺฐารุโกติ ๒- ปุราณวโณ. กฏฺเฐนาติ ทณฺฑกโกฏิยา. กถเลนาติ กปาเลน. อาสวํ เทตีติ อปราปรํ สวติ. ปุราณวเณหิ ๓- อตฺตโน ธมฺมตายเยว ปุพฺพโลหิตํ ยูสนฺติ อิมานิ ตีณิ สวติ, ฆฏฺฏิโต ปน ตานิ อธิกตรํ สวติ.

เอวเมว โขติ เอตฺถ อิทํ โอปมฺมสํสนฺทนํ:- ทุฏฺฐารุโก วิย หิ โกธนปุคฺคโล, ๔- ตสฺส อตฺตโน ธมฺมตาย สวนํ วิย โกธนสฺส อตฺตโน ธมฺมตาย อุทฺธุมาตสฺส วิย จณฺฑิกตสฺส จรณํ, กฏฺเฐน วา กถลาย วา ฆฏฺฏนํ วิย อปฺปมตฺตกํ วจนํ, ภิยฺโยโส มตฺตาย สวนํ วิย "มาทิสนฺนาม เอส เอวํ วทตี"ติ ๕- ภิยฺโยโส มตฺตาย อุทฺธุมายนภาโว ทฏฺฐพฺโพ.

รตฺตนฺธการติมิสายนฺติ รตฺตึ จกฺขุวิญฺญาณุปฺปตฺตินิวารณอนฺธภาวกรเณน พหลตเมว. ๖- วิชฺชนฺตริกายาติ วิชฺชุปฺปวตฺติกฺขเณ. ๗- อิธาปิ อิทํ โอปมฺมสํสนฺทนํ:- จกฺขุมา ปุริโส วิย หิ โยคาวจโร ทฏฺฐพฺโพ, อนฺธการํ วิย ๘- โสตาปตฺติมคฺควชฺฌา กิเลสา, วิชฺชุสญฺจรณํ วิย โสตาปตฺติมคฺคญาณสฺส อุปฺปตฺติกาโล, วิชฺชนฺตริกาย