จารสูตร

อรรถกถาจรวรรคที่ ๒

อรรถกถาจารสูตรที่ ๑

พึงทราบวินิจฉัยในจารสูตรที่ ๑ แห่งจรวรรคที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อธิวาเสติ ได้แก่ ยกขึ้นไว้ให้อยู่ในจิต (คือพักไว้).

บทว่า น ปชหติ ได้แก่ ไม่สละ.

บทว่า น วิโนเทติ ได้แก่ ไม่นำออก.

บทว่า น พฺยนฺตีกโรติ ได้แก่ ไม่ทำให้สิ้นสุด คือตัดหนทาง.

บทว่า น อนภาวํ คเมติ ได้แก่ ไม่ทำให้ถึงความไม่มี ไม่เจริญ คือย่อยยับไป.

บทว่า จรมฺปิ คือ แม้เดินอยู่.

บทว่า อนาตาปิ คือ ไม่มีความเพียร.

บทว่า อโนตฺตาปิ คือ เว้นจากความกลัวการตำหนิติเตียน.

บทว่า สตตํ คือ เป็นนิตย์.

บทว่า สมิตํ คือ ไม่มีระหว่าง.

ผู้ศึกษาทราบความในทุกบทอย่างนี้แล้ว พึงทราบความตามปริยายที่กล่าวไว้แล้วในสุกกปักษ์ฝ่ายธรรมขาว.

ในคาถา พึงทราบวินิจฉัยดังต่อไปนี้

บทว่า เคหนิสฺสิตํ ได้แก่ อาศัยกิเลส.

บทว่า โมหเนยฺเยสุ ได้แก่ ในอารมณ์ที่ให้เกิดความหลง.

บทว่า อภพฺโพ ได้แก่ ไม่เป็นดังภาชนะที่รองรับ.

บทว่า ผุฏฺฐํ สมฺโพธิมุตฺตมํ ได้แก่ เพื่อสัมผัสอุดมญาณ กล่าวคือพระอรหัต. จบอรรถกถาจารสูตรที่ ๑