โสขุมมสูตร

๖. โสขุมมสูตร

ว่าด้วยโสขุมมญาณ

ภิกษุทั้งหลาย โสขุมมญาณ ๒- (ญาณเป็นเครื่องกำหนดรู้ลักษณะละเอียด) ๔ ประการนี้

โสขุมมญาณ ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ

ภิกษุในธรรมวินัยนี้

@เชิงอรรถ :

@๑ กามโภคีบุคคล หมายถึงคฤหัสถ์ผู้อยู่ครองเรือน ในที่นี้หมายถึงพระเจ้ามันธาตุผู้บริโภคกามคุณ ๕ ทั้งที่

@เป็นทิพย์และเป็นของมนุษย์ (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๑๕/๒๙๓)

@๒ โสขุมมญาณ หมายถึงญาณที่เป็นเครื่องกำหนดรู้ลักษณะละเอียด เช่น ลักษณะที่ไม่เที่ยง

@(องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๑๖/๒๙๔, องฺ.จตุกฺก.ฏีกา ๒/๑๖/๓๐๑)

๑. เป็นผู้ประกอบด้วยรูปโสขุมมญาณ ๑- ไม่เห็นรูปโสขุมมญาณอื่น ที่ยิ่งกว่าหรือประณีตกว่ารูปโสขุมมญาณนั้น และไม่ปรารถนา รูปโสขุมมญาณอย่างอื่นที่ยิ่งกว่าหรือประณีตกว่ารูปโสขุมมญาณนั้น

๒. เป็นผู้ประกอบด้วยเวทนาโสขุมมญาณ ไม่เห็นญาณอื่นที่ยิ่งกว่าหรือ ประณีตกว่าเวทนาโสขุมมญาณนั้น และไม่ปรารถนาเวทนาโสขุมม- ญาณอย่างอื่นที่ยิ่งกว่าหรือประณีตกว่าเวทนาโสขุมมญาณนั้น

๓. เป็นผู้ประกอบด้วยสัญญาโสขุมมญาณ ไม่เห็นญาณอื่นที่ยิ่งกว่าหรือ ประณีตกว่าสัญญาโสขุมมญาณนั้น และไม่ปรารถนาสัญญาโสขุมม- ญาณอย่างอื่นที่ยิ่งกว่าหรือประณีตกว่าสัญญาโสขุมมญาณนั้น

๔. เป็นผู้ประกอบด้วยสังขารโสขุมมญาณ ไม่เห็นสังขารโสขุมมญาณอื่น ที่ยิ่งกว่าหรือประณีตกว่าสังขารโสขุมมญาณนั้น และไม่ปรารถนา สังขารสขุมมญาณอย่างอื่นที่ยิ่งกว่าหรือประณีตกว่าสังขารโสขุมม- ญาณนั้น

ภิกษุทั้งหลาย โสขุมมญาณ ๔ ประการนี้แล

ภิกษุใดรู้ความละเอียดแห่งรูปขันธ์

รู้แดนเกิดแห่งเวทนาขันธ์

รู้เหตุเกิดและที่ดับแห่งสัญญาขันธ์

รู้สังขารขันธ์โดยความเป็นของไม่เที่ยง ๒-

เป็นทุกข์ และเป็นอนัตตา

ภิกษุนั้นแลเห็นชอบ สงบ

ยินดีในสันติบท ๓- ชนะมารพร้อมทั้งเสนามาร

ธำรงร่างกายชาติสุดท้ายไว้

โสขุมมสูตรที่ ๖ จบ

@เชิงอรรถ :

@๑ รูปโสขุมมญาณ ในที่นี้หมายถึงญาณที่กำหนดลักษณะอันละเอียดอ่อนในรูป (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๑๖/๒๙๔)

@๒ รู้สังขารขันธ์โดยความเป็นของไม่เที่ยง ในที่นี้หมายถึงอนิจจานุปัสสนา (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๑๖/๒๙๔)

@๓ สันติบท หมายถึงนิพพาน (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๑๖/๒๙๔)