๑๐. เสขสูตร ที่ ๒

อรรถกถาทุติยเสขสูตรที่ ๑๐

พึงทราบวินิจฉัยในทุติยเสขสูตรที่ ๑๐ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า วิยตฺโต ได้แก่ ผู้สามารถคือฉลาด.

บทว่า กึกรณีเยสุ ได้แก่ ในกิจที่ควรทำอย่างนี้.

บทว่า เจโตสมถํ ได้แก่ สมาธิกัมมัฏฐาน.

บทว่า อนนุโลมิเกน ได้แก่ อันไม่สมควรแก่ศาสนา.

บทว่า อติกาเลน ได้แก่ เช้าเกินไป.

บทว่า อติทิวา ได้แก่ เลยเวลาเที่ยงที่เรียกว่ากลางวันไปแล้ว.

บทว่า อภิสลฺเลขิกา ได้แก่ เป็นข้อปฏิบัติขัดเกลากิเลสเหลือเกิน.

บทว่า เจโตวิวรณสปฺปายา ได้แก่ เป็นสัปปายะแก่สมถะและวิปัสสนา กล่าวคือธรรมเครื่องเปิดใจ.

บทว่า อปฺปิจฺฉกถา ได้แก่ ถ้อยคำที่กล่าวว่า ท่านทั้งหลายเป็นผู้มักน้อย.

บทว่า สนฺตฏฺฐิกถา ได้แก่ ถ้อยคำที่กล่าวว่า ท่านทั้งหลายเป็นผู้สันโดษด้วยปัจจัย ๔.

บทว่า ปวิเวกกถา ได้แก่ ถ้อยคำที่กล่าวว่า ท่านทั้งหลายเป็นผู้สงัดด้วยวิเวก ๓.

บทว่า อสํสคฺคกถา ได้แก่ ถ้อยคำที่กล่าวว่า ท่านทั้งหลายเป็นผู้ไม่คลุกคลีด้วยความคลุกคลี ๕ อย่าง.

บทว่า วิริยารมฺภกถา ได้แก่ ถ้อยคำที่กล่าวว่า ท่านทั้งหลายปรารภความเพียร ๒ อย่าง.

ในบทว่า สีลกถา เป็นต้น ได้แก่ ถ้อยคำปรารภศีล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ ๕ อย่าง กถาปรารภวิมุตติญาณทัสสนะ กล่าวคือปัจจเวกขณะ ๑๙ ชื่อวิมุตติญาณทัสสนกถา.

ในบทเป็นต้นว่า น นิกามลาภี ความว่า ไม่ได้ตามที่ตนปรารถนา ได้โดยลำบาก ได้ไม่ไพบูลย์.

บทที่เหลือง่ายทั้งนั้นแล. จบอรรถกถาทุติยเสขสูตรที่ ๑๐

จบเถรวรรควรรณนาที่ ๔

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. รัชนียสูตร

๒. วีตราคสูตร

๓. กุหกสูตร

๔. อสัทธสูตร

๕. อักขมสูตร

๖. ปฏิสัมภิทาสูตร

๗. สีลสูตร

๘. เถรสูตร

๙. เสขสูตรที่ ๑

๑๐. เสขสูตรที่ ๒ ฯ -----------------------------------------------------