๑๐. กกุธสูตร

อรรถกถากกุธสูตรที่ ๑๐

พึงทราบวินิจฉัยในกกุธสูตรที่ ๑๐ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อตฺตภาวปฏิลาโภ คือ ได้ร่างกาย.

ในบทว่า เทฺว วา ตีณิ วา มาคธิกานิ คามกฺเขตฺตานิ นี้ เขตหมู่บ้านชาวมคธมีขนาดเล็ก ขนาดกลาง ขนาดใหญ่. เขตหมู่บ้านขนาดเล็ก แต่นี้ไป ๔๐ อสุภะ จากโน้นมา ๔๐ อุสภะ รวมเป็นหนึ่งคาวุต. ขนาดกลาง แต่นี้ไปหนึ่งคาวุต จากโน้นมาหนึ่งคาวุต รวมเป็นกึ่งโยชน์. ขนาดใหญ่ แต่นี้ไปคาวุตหนึ่ง จากโน้นมาคาวุตครึ่ง รวมเป็นสามคาวุต.

ในเขตหมู่บ้านเหล่านั้น เขตหมู่บ้านขนาดเล็กก็ ๓ เขต เขตหมู่บ้านขนาดกลางก็ ๒ เขต เป็นขนาดอัตภาพของเทพบุตรนั้น ดังนั้น เทพบุตรนั้นจึงมีร่างกายขนาด ๓ คาวุต.

บทว่า ปริหริสฺสามิ ได้แก่ เราจักบำรุงคุ้มครอง.

บทว่า รกฺขสฺเสตํ ได้แก่ เธอจงรักษาวาจานั้น.

บทว่า โมฆปุริโส ได้แก่ เป็นคนเปล่าๆ.

บทว่า นาสฺสสฺส ได้แก่ ไม่พึงเป็นที่พอใจของท่าน.

บทว่า สมุทาจเรยฺยาม ได้แก่ พึงกล่าว.

บทว่า สมฺมนฺนติ ได้แก่ ทำการยกย่อง.

บทว่า ยํ ตุโม กริสฺสติ ตุโมว เตน ปญฺญายิสฺสติ ความว่า ศาสดานี้จักทำกรรมใด ท่านก็จักปรากฏด้วยกรรมนั้น.

บทที่เหลือในที่ทุกแห่งง่ายทั้งนั้นแล. จบอรรถกถากกุธสูตรที่ ๑๐

จบกกุธวรรควรรณนาที่ ๕

จบทุติยปัณณาสก์

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สัมปทาสูตรที่ ๑

๒. สัมปทาสูตรที่ ๒

๓. พยากรณสูตร

๔. ผาสุสูตร

๕. อกุปปสูตร

๖. สุตสูตร

๗. กถาสูตร

๘. อรัญญสูตร

๙. สีหสูตร

๑๐. กกุธสูตร ฯ จบทุติยปัณณาสก์