๑๐. ภเวสิสูตร

10. Gavesīsuttavaṇṇanā

Dasame sitaṃ pātvākāsīti mahāmaggeneva gacchanto taṃ sālavanaṃ oloketvā "atthi nu kho imasmiṃ ṭhāne kiñci sukāraṇaṃ uppannapubban"ti addasa kassapabuddhakāle gavesinā upāsakena kataṃ sukāraṇaṃ. Athassa etadahosi "idaṃ sukāraṇaṃ bhikkhusaṃghassa apākaṭaṃ paṭicchannaṃ, handa naṃ bhikkhusaṃghassa pākaṭaṃ karomī"ti maggā okkamma aññatarasmiṃ padese ṭhitakova sitapātukammaṃ akāsi, aggaggadante dassetvā mandahasitaṃ hasi. Yathā hi lokiyamanussā udaraṃ paharantā "kahaṃ kahan"ti hasanti, na evaṃ buddhā. Buddhānaṃ pana haṭṭhapahaṭṭhākāra- mattameva hoti.

Hasitañca nāmetaṃ terasahi somanassasahagatacittehi hoti. Tattha lokiyamahājano akusalato ca catūhi, kāmāvacarakusalato ca catūhīti aṭṭhahi cittehi hasati, sekhā akusalato diṭṭhigatasampayuttāni apanetvā chahi cittehi hasanti, khīṇāsavā catūhi sahetukakiriyācittehi, ekena ahetukakiriyācittenāti pañcahi cittehi hasanti.

@Footnote: 1 cha.Ma. catubbidhaṃ 2 cha.Ma. anussativaseneva 3 cha.Ma. jigīsatoti Tesupi balavārammaṇe āpāthamāgate dvīhi ñāṇasampayuttacittehi hasanti, dubbalārammaṇe duhetukacittadvayena ca ahetukacittena cāti tīhi cittehi hasanti. Imasmiṃ pana ṭhāne kiriyāhetukamanoviññāṇadhātusomanassasahagatacittaṃ bhagavato pahaṭṭhākāramattaṃ hasitaṃ uppādesi. 1-

Taṃ panetaṃ hasitaṃ evaṃ appamattakaṃpi therassa pākaṭaṃ ahosi. 2- Kathaṃ? tathārūpe hi kāle tathāgatassa catūhi dāṭhāhi cātuddasikamahāmeghamukhato 3- samosaritā vijjulatā viya 4- virocamānā mahātālakkhandhappamāṇā rasmivaṭṭiyo uṭṭhahitvā tikkhattuṃ siravaraṃ padakkhiṇaṃ katvā dāṭhaggesuyeva antaradhāyanti. Tena saññāṇena āyasmā ānando bhagavato pacchato gacchamānopi sitapātubhāvaṃ jānāti.

Iddhanti samiddhaṃ. Phītanti atisamiddhaṃ sabbapāliphullaṃ viya. Ākiṇṇa- manussanti janasamākulaṃ. Sīlesu aparipūrakārīti pañcasu sīlesu asamattakārī. Paṭidesitānīti upāsakabhāvaṃ paṭidesitāni. Samādapitānīti 5- saraṇesu patiṭṭhāpitānīti attho. Iccetaṃ samasamanti iti etaṃ kāraṇaṃ sabbākārato samabhāveneva samaṃ, na ekadesena. Natthi kiñci atirekanti mayhaṃ imehi kiñci atirekaṃ natthi. Handāti vavassaggatthe nipāto. Atirekāyāti visesakāraṇatthāya paṭipajjāmīti attho. Sīlesu paripūrakāriṃ dhārethāti pañcasu sīlesu samattakārīti jānātha. Ettāvatā tena pañcasīlāni samādinnāni nāma honti. Kimaṅgaṃ pana na mayanti mayaṃ pana keneva kāraṇena paripūrikārino na bhavissāma. Sesamettha uttānamevāti.

Upāsakavaggo tatiyo.

@Footnote: 1 cha.Ma. uppādeti 2 cha.Ma. hoti 3 cha.Ma. cātuddīpikamahāmeghamukhato

@4 Sī. sateratā vijjulatā viya 5 Sī. samādapitāni