๗. เขมสุมนสูตร

๗. เขมสุตฺตวณฺณนา

สตฺตเม วุสิตวาติ วุฏฺฐพฺรหฺมจริยวาโส. กตกรณีโยติ จตูหิ มคฺเคหิ กตฺตพฺพํ กตฺวา ฐิโต. โอหิตภาโรติ ขนฺธภารํ กิเลสภารํ อภิสงฺขารภารญฺจ โอตาเรตฺวา ฐิโต. อนุปฺปตฺตสทตฺโถติ สทตฺโถ วุจฺจติ อรหตฺตํ, ตํ ปตฺโตติ อตฺโถ.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. สยํชาติยนฺติ ๒ ฉ.ม. หึสนฺติ ๓ ฉ.ม. กิมิเม ๔ ฉ.ม. ปฏิวิชฺฌิตฺวา

@๕ ฉ.ม. ทุสฺสนาการํ ปริกฺขีณภวสํโยชโนติ ขีณภวพนฺธโน. สมฺมทญฺญา วิมุตฺโตติ สมฺมา เหตุนา การเณน ชานิตฺวา วิมุตฺโต. ตสฺส น เอวํ โหติ อตฺถิ เม เสยฺโยติ วาติอาทีหิปิ เสยฺยสฺส เสยฺโยหมสฺมีติ มานาทโย ตโย มานา ปฏิกฺขิตฺตา. น หิ ขีณาสวสฺส "อตฺถิ มยฺหํ เสยฺโย, อตฺถิ สทิโส, อตฺถิ หีโน"ติ มาโน โหติ. นตฺถิ เม เสยฺโยติอาทีหิปิ เตเยว ปฏิกฺขิตฺตา. น หิ ขีณาสวสฺส "อหเมว เสยฺโย, อหํ สทิโส, อหํ หีโน, อญฺเญ เสยฺยาทโย อตฺถี"ติ เอวํ มาโน โหติ.

อจิรปกฺกนฺเตสูติ อรหตฺตํ พฺยากริตฺวา อจิรสฺเสว ๑- ปกฺกนฺเตสุ. อญฺญํ พฺยากโรนฺตีติ อรหตฺตํ กเถนฺติ. หสมานกา มญฺเญ อญฺญํ พฺยากโรนฺตีติ หสมานา วิย กเถนฺติ. วิฆาตํ อาปชฺชนฺตีติ ทุกฺขํ อาปชฺชนฺติ.

น อุสฺเสสุ น โอเมสุ, สมตฺเต โนปนิยฺยเรติ เอตฺถ อุสฺสาติ อุสฺสิตตา เสยฺยปุคฺคลา. โอมาติ หีนา. สมตฺโตติ สทิโส. อิติ อิเมสุ ตีสุปิ เสยฺยหีนสทิเสสุ ขีณาสวา มาเนน น อุปนิยฺยเร น อุปเนนฺติ, น อุปคจฺฉนฺตีติ อตฺโถ. ขีณา สญฺชาตีติ ๒- ขีณา เตสํ ชาติ. วุสิตํ พฺรหฺมจริยนฺติ วุฏฺฐํ มคฺคพฺรหฺมจริยํ. จรนฺติ สญฺโญชนวิปฺปมุตฺตาติ สพฺพสํโยชเนหิ วิมุตฺตา หุตฺวา จรนฺติ. สุตฺเตปิ คาถายปิ ขีณาสโวว กถิโต.