๓. อุคคหสูตร

3. Uggahasuttavaṇṇanā

Tatiye bhaddiyeti bhaddiyanagare. Jātiyāvaneti sayaṃ jāte aropite 4- himavantena saddhiṃ ekābaddhe vanasaṇḍe, taṃ nagaraṃ upanissāya tasmiṃ vane viharatīti attho. Attacatutthoti attanā catuttho. Kasmā panesa bhagavantaṃ attacatutthaṃyeva nimantesi? gehe kirassa mahantaṃ maṅgalaṃ, tattha mahantena saṃvidhānena 5- bahū manussā sannipatissanti. Te bhikkhusaṃghaṃ parivisantena dussaṅgahā bhavissantīti attacatutthaṃyeva nimantesi. Apicassa evaṃpi ahosi "daharakumārikāyo mahābhikkhusaṃgha- majjhe satthari ovadante olokayamānā 6- ovādaṃ gahetuṃ na sakkuṇeyyun"ti.

@Footnote: 1 Sī. sagge ca modatīti 2 Sī. apariccajiyāni

@3 aṅ. catukka. 21/34/39 aggappasādasutta 4 Sī. aropime

@5 Sī. saṃvidhānena bhavitabbaṃ, Ma. parivārena 6 cha.Ma. olīnamanā Imināpi kāraṇena attacatutthameva nimantesi. Ovadatu tāsaṃ bhanteti bhante bhagavā etāsaṃ ovadatu, etā ovadatūti attho. Upayogatthasmiñhi etaṃ sāmivacanaṃ. Yantāsanti yaṃ ovādānusāsanaṃ etāsaṃ. Evañca pana vatvā so seṭṭhī "imā mama santike ovādaṃ gaṇhamānā harāyeyyun"ti bhagavantaṃ vanditvā pakkāmi.

Bhattūti sāmikassa. Anukampaṃ upādāyāti anuddayaṃ paṭicca. Pubbuṭṭhāyiniyoti sabbapaṭhamaṃ upaṭṭhānasīlā. Pacchānipātiniyoti sabbapacchā nipajjanasīlā. Itthiyā hi paṭhamataraṃ bhuñjitvā sayanaṃ abhiruyha 1- nipajjituṃ na vaṭṭati, sabbe pana gehaparijane bhojetvā upakaraṇabhaṇḍaṃ saṃvidhāya gorūpādīni āgatānāgatāni ñatvā sve kattabbaṃ kammaṃ vicāretvā kuñcikāmuddikaṃ hatthe katvā sace bhojanaṃ atthi, bhuñjitvā, no ce atthi, aññaṃ pacāpetvā sabbe santappetvā 2- pacchā nipajjituṃ vaṭṭati. Nipannāyapi yāva suriyuggamanā niddāyituṃ na vaṭṭati, sabbapaṭhamaṃ pana uṭṭhāya dāsakammakare pakkosāpetvā "idañcidañca kammaṃ karothā"ti kammantaṃ vicāretvā dhenuyo duhāpetvā sabbaṃ gehe kattabbakiccaṃ attano paccakkhaṃyeva kātuṃ vaṭṭati. Etamatthaṃ sandhāya "pubbuṭṭhāyiniyo pacchānipātiniyo"ti āha. Kiṃkārapaṭissāviniyoti "kiṃ karoma, kiṃ karomā"ti mukhaṃ oloketvā vicaraṇasīlā. Manāpacāriṇiyoti manāpaṃyeva kiriyaṃ karaṇasīlā. Piyavādiniyoti piyameva vacanaṃ vādanasīlā. 3- Pūjessāmāti catupaccayapūjāya pūjayissāma. 4-

Abbhāgateti attano santikaṃ āgate. Āsanodakena paṭipūjessāmāti āsanena ca pādadhovanaudakena ca pūjayissāma. Ettha ca mātāpitūnaṃ devasikaṃ sakkāro kātabbo. Samaṇabrāhmaṇānaṃ pana abbhāgatānaṃ āsanaṃ datvā pādadhovanañca dātabbaṃ, sakkāro ca kātabbo.

Uṇṇāti eḷakalomā. Tattha dakkhā bhavissāmāti eḷakalomānaṃ

@Footnote: 1 cha.Ma. āruyha 2 ka. saṅkappetvā

@3 Sī. piyameva kathanasīlā 4 ka. pūjissāma Vijaṭanadhovanarajanaveṇikaraṇādīsu kappāsassa ca vaṭṭanapisanaphoṭanakantanādīsu 1- chekā bhavissāma. Tatrupāyāyāti tasmiṃ uṇṇākappāsasaṃvidhāne upāyabhūtāya "imasmiṃ kāle idaṃ nāma kātuṃ vaṭṭatī"ti evaṃ pavattāya vīmaṃsāya samannāgatā. Alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātunti attanā kātuṃpi parehi kārāpetuṃpi yuttā 2- ceva samatthā ca bhavissāmāti attho.

Katañca katato jānissāma, akatañca akatatoti sakalaṃ divasaṃ idaṃ nāma kammaṃ katvā āgatānaṃ, upaḍḍhadivasaṃ idaṃ nāma kammaṃ katvā āgatānaṃ, nikkammānaṃ gehe nisinnānaṃ idaṃ nāma dātuṃ evañca kātuṃ vaṭṭatīti evaṃ jānissāma. Gilānakānañca balābalanti sace hi gilānakāle tesaṃ bhesajjabhojanādīni datvā rogaṃ phāsuṃ na karonti, "ime arogakāle amhe yaṃ icchanti, taṃ karonti. 3- Gilānakāle atthibhāvaṃpi no na jānantī"ti virattarūpā pacchā kiccāni na karonti, dukkaṭāni vā karonti. Tasmā nesaṃ balābalaṃ ñatvā dātabbañca kattabbañca jānissāmāti evaṃ tumhehi sikkhitabbanti dasseti. Khādanīyaṃ bhojanīyaṃ cassāti khādanīyañca bhojanīyañca assa antojanassa. Paccayaṃsenāti 4- paṭilabhitabbena aṃsena, attano attano laddhabbakoṭṭhāsānurūpenāti attho. Saṃvibhajissāmāti dassāma. Sampādessāmāti sampādayissāma.

Adhuttīti purisadhuttasurādhuttatāvasena adhuttiyo. Athenīti atheniyo acoriyo. Asoṇḍīti surāsoṇḍatādivasena asoṇḍiyo.

Evaṃ suttantaṃ niṭṭhapetvā idāni gāthāhi kūṭaṃ gaṇhanto yo naṃ bharati sabbadātiādimāha. Tattha bharatīti posati paṭijaggati. Sabbakāmaharanti sabbakāmadadaṃ. Sotthīti su itthī. Evaṃ vattatīti ettakaṃ vattaṃ pūretvā vattati. Manāpā nāma te devāti nimmānaratī devā. Te hi icchiticchitaṃ rūpaṃ māpetvā abhiramaṇato nimmānaratīti ca manāpāti ca vuccantīti.

@Footnote: 1 Sī. vaṭṭanapiñchana... 2 ka. yuttameva 3 cha.Ma. kārenti 4 cha.Ma. paccaṃsenāti