อนุรุทธสูตร

5. Anuruddhasuttavaṇṇanā

Chaṭṭhe yenāyasmā anuruddhoti tā kira devatā attano sampattiṃ oloketvā "kiṃ nu kho nissāya ayaṃ amhehi sampatti laddhā"ti āvajjamānā theraṃ disvā "mayaṃ amhākaṃ ayyassa pubbe cakkavattirajjaṃ kārentassa 3- pādaparicārikā hutvā tena dinnovāde ṭhatvā imaṃ sampattiṃ labhimhā, gacchāma theraṃ ānetvā imaṃ sampattiṃ anubhavissāmā"ti divāyeva 4- yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu. Tīsu ṭhānesūti tīsu kāraṇesu. Ṭhānaso paṭilabhāmāti khaṇeneva labhāma. Saddanti 5- vacanasaddaṃ vā gītasaddaṃ vā ābharaṇasaddaṃ vā. Pītā assūtiādīni nīlā tāva jātā, pītā bhavituṃ na sakkhissantītiādinā nayena cintetvā vitakkesi. Tāpi "idāni ayyo amhākaṃ pītabhāvaṃ icchati, idāni lohitabhāvan"ti tādisāva ahesuṃ.

Accharikaṃ 6- vādesīti pāṇitalaṃ vādesi. Pañcaṅgikassāti ātataṃ vitataṃ ātatavitataṃ susiraṃ ghananti imehi pañcahaṅgehi samannāgatassa. Tattha ātataṃ nāma cammapariyonaddhesu bheriādīsu ekatalaturiyaṃ, vitataṃ nāma ubhayatalaṃ. Ātatavitataṃ nāma sabbaso pariyonaddhaṃ, susiraṃ vaṃsādi, ghanaṃ sammādi. Suvinītassāti ākaḍḍhanasithilakaraṇādīhi sumucchitassa. Suppaṭipatāḷitassāti pamāṇe ṭhitabhāvajānanatthaṃ suṭṭhu paṭipatāḷitassa. Kusalehi susamannāhatassāti ye vādetuṃ kusalā chekā, tehi vāditassa. Vaggūti madhuro 7- sundaro. Rajanīyoti rañjetuṃ samattho. Kamanīyoti kāmetabbayutto. Khamanīyotipi pāṭho, divasaṃpi suyyamāno khamateva, na nibbindatīti

@Footnote: 1 cha.Ma. uposathavāso 2 cha.Ma. bhūte

@3 cha.Ma. karontassa 4 cha.Ma. divā

@5 cha.Ma. saranti 6 cha.Ma. accharaṃ 7 cha.Ma. cheko Attho. Madanīyoti mānamadapurisamadajanano. Indriyāni okkhipīti "asāruppaṃ imā devatā karontī"ti indriyāni heṭṭhā khipi, na akkhīni ummiletvā olokesi. Na khvayyo anuruddho sādiyatīti "mayaṃ naccāma gāyāma, ayyo pana anuruddho na kho sādiyati, akkhīni ummiletvā na oloketi, kiṃ mayaṃ naccitvā vā gāyitvā vā karissāmā"ti tattheva antaradhāyiṃsu. Yena bhagavā tenupasaṅkamīti tāsaṃ devatānaṃ ānubhāvaṃ disvā "katihi nu kho dhammehi samannāgato mātugāmo manāpakāyike devaloke nibbattatī"ti imamatthaṃ pucchituṃ upasaṅkami.