นิสสยสูตร

๒. นิสสยสูตร

ว่าด้วยนิสสัย

ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวาย อภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บุคคลที่เรียกกันว่า ‘ผู้ถึงพร้อมด้วยนิสสัย ๑- ผู้ถึงพร้อม ด้วยนิสสัย’ ภิกษุชื่อว่าเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยนิสสัย ด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอแล”

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

๑. ถ้าภิกษุอาศัยศรัทธาแล้ว ละอกุศล เจริญกุศลได้ อกุศลนั้นย่อม เป็นอันเธอละได้แน่แท้

๒. ถ้าภิกษุอาศัยหิริ ฯลฯ

๓. ถ้าภิกษุอาศัยโอตตัปปะ ฯลฯ

๔. ถ้าภิกษุอาศัยวิริยะ ฯลฯ

๕. ถ้าภิกษุอาศัยปัญญาแล้ว ละอกุศล เจริญกุศลได้ อกุศลนั้นย่อม เป็นอันเธอละได้แน่แท้ อกุศลที่ภิกษุละได้แล้วเพราะเห็นด้วยปัญญา อันเป็นอริยะ ๒- เป็นอันภิกษุนั้นละได้แล้ว ละได้ดีแล้ว

ภิกษุนั้นดำรงอยู่ในธรรม ๕ ประการแล้ว พึงอาศัยธรรม ๔ ประการอยู่

ธรรม ๔ ประการ ๓- อะไรบ้าง คือ

ภิกษุในธรรมวินัยนี้

๑. พิจารณาแล้วเสพ

๒. พิจารณาแล้วอดกลั้น

@เชิงอรรถ :

@๑ นิสสัย ในที่นี้หมายถึงที่พึ่ง (องฺ.นวก.อ. ๓/๒/๒๘๖)

@๒ ปัญญาอันเป็นอริยะ หมายถึงปัญญาในอริยมรรคพร้อมทั้งวิปัสสนา (องฺ.นวก.อ. ๓/๒/๒๘๖)

@๓ พิจารณาแล้วเสพ หมายถึงพิจารณาแล้วเสพปัจจัย ๔ มีจีวรเป็นต้น

@พิจารณาแล้วอดกลั้น หมายถึงพิจารณาแล้วอดกลั้นต่อความหนาวเป็นต้น

@พิจารณาแล้วเว้น หมายถึงพิจารณาแล้วเว้นช้างดุร้าย หรือคนพาลเป็นต้น

@พิจารณาแล้วบรรเทา หมายถึงพิจารณาแล้วบรรเทาอกุศลวิตก มีกามวิตก เป็นต้น

@ดู ที.ปา. ๑๑/๓๐๘/๒๐๐, องฺ.ทสก. (แปล) ๒๔/๒๐/๔๐, ที.ปา.อ. ๓๐๘/๒๐๔

๓. พิจารณาแล้วเว้น

๔. พิจารณาแล้วบรรเทา

ภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยนิสสัย เป็นอย่างนี้แล”

นิสสยสูตรที่ ๒ จบ