คาวีสูตร

อรรถกถาคาวีสูตรที่ ๔

คาวีสูตรที่ ๔ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า ปพฺพเตยฺยา ได้แก่ แม่โคมักเที่ยวไปบนภูเขา.

บทว่า น สุปติฏฺฐิตํ ปติฏฺฐาเปตฺวา ได้แก่ ไม่ยันเท้าหน้าไว้ให้ดี.

บทว่า ตํ นิมิตฺตํ ได้แก่ นิมิตกล่าวคือปฐมฌานนั้น.

บทว่า น สฺวาธิฏฺฐิตํ อภิฏฺฐาติ ได้แก่ ไม่ตั้งใจไว้ด้วยดี.

บทว่า อรภิหิสมาโน ได้แก่ ให้สำเร็จ.

บทว่า มุทุ จิตฺตํ โหติ กมฺมนิยํ ความว่า วิปัสสนาจิตอ่อนในขณะแห่งโลกุตตรมรรค เป็นจิตทนต่อการงาน คือควรประกอบการงานฉันใด จิตในจตุตถฌานมีอภิญญาเป็นบาทของภิกษุนั้น ย่อมเป็นจิตอ่อนควรแก่การงานฉันนั้น.

บทว่า อปฺปมาโณ สมาธิ ความว่า สมาธิในพรหมวิหาร ๔ ก็ดี สมาธิในมรรคผลก็ดี ชื่อว่าสมาธิหาประมาณมิได้.

แต่ในสูตรนี้ หมายถึงอารมณ์อันหาประมาณมิได้ เพราะเหตุนั้น พึงเห็นว่า สมาธิคล่องแคล่วด้วยดี เป็นอัปปมาณสมาธิ โดยปริยายนี้.

บทว่า โส อปฺปมาเณน สมาธินา สุภาวิเตน ความว่า ภิกษุนี้เจริญวิปัสสนาในฐานะนี้แล้วจึงบรรลุพระอรหัต.

บัดนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงแสดงลำดับแห่งอภิญญาของพระขีณาสพ จึงตรัสคำมีอาทิว่า ยํ ยสฺเสว ดังนี้. จบอรรถกถาคาวีสูตรที่ ๔