วสสูตร ที่ ๑

๙. ปฐมวสสูตร

ว่าด้วยธรรมที่เป็นเหตุให้จิตตกอยู่ในอำนาจ สูตรที่ ๑

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๗ ประการ ย่อมทำจิตไว้ใน อำนาจ และไม่เป็นไปตามอำนาจของจิต

ธรรม ๗ ประการ อะไรบ้าง คือ

ภิกษุในธรรมวินัยนี้

๑. เป็นผู้ฉลาดในสมาธิ

๒. เป็นผู้ฉลาดในการเข้าสมาธิ ๑-

๓. เป็นผู้ฉลาดในการให้สมาธิตั้งอยู่ได้ ๒-

๔. เป็นผู้ฉลาดในการออกจากสมาธิ ๓-

๕. เป็นผู้ฉลาดในความพร้อมแห่งสมาธิ ๔-

@เชิงอรรถ :

@๑ ฉลาดในการเข้าสมาธิ หมายถึงฉลาดเลือกอาหารและฤดูที่เหมาะแก่การเจริญสมาธิ

@(องฺ.ฉกฺก.อ. ๓/๒๔/๑๐๙) และดู องฺ.ฉกฺก. (แปล) ๒๒/๒๔/๔๕๕

@๒ ฉลาดในการให้สมาธิตั้งอยู่ได้ หมายถึงสามารถรักษาสมาธิให้ดำรงอยู่ได้นาน (องฺ.ฉกฺก.อ. ๓/๒๔/๑๐๙)

@๓ ฉลาดในการออกจากสมาธิ หมายถึงกำหนดเวลาที่จะออกจากสมาธิได้ (องฺ.ฉกฺก.อ. ๓/๒๔/๑๐๙)

@๔ ฉลาดในความพร้อมแห่งสมาธิ หมายถึงสามารถทำสมาธิจิตให้มีความร่าเริงได้ (องฺ.ฉกฺก.อ. ๓/๒๔/๑๐๙)

๖. เป็นผู้ฉลาดในอารมณ์แห่งสมาธิ ๑-

๗. เป็นผู้ฉลาดในอภินิหารแห่งสมาธิ ๒-

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๗ ประการนี้แล ย่อมทำจิตไว้ในอำนาจ และไม่เป็นไปตามอำนาจของจิต

ปฐมวสสูตรที่ ๙ จบ

๑๐. ทุติยวสสูตร

ว่าด้วยธรรมที่เป็นเหตุให้จิตตกอยู่ในอำนาจ สูตรที่ ๒

ภิกษุทั้งหลาย สารีบุตรประกอบด้วยธรรม ๗ ประการ ย่อมทำจิต ไว้ในอำนาจ และไม่เป็นไปตามอำนาจของจิต

ธรรม ๗ ประการ อะไรบ้าง คือ

ในธรรมวินัยนี้ สารีบุตร

๑. เป็นผู้ฉลาดในสมาธิ

๒. เป็นผู้ฉลาดในการเข้าสมาธิ

๓. เป็นผู้ฉลาดในการให้สมาธิตั้งอยู่ได้

๔. เป็นผู้ฉลาดในการออกจากสมาธิ

๕. เป็นผู้ฉลาดในความพร้อมแห่งสมาธิ

๖. เป็นผู้ฉลาดในอารมณ์แห่งสมาธิ

๗. เป็นผู้ฉลาดในอภินิหารแห่งสมาธิ

ภิกษุทั้งหลาย สารีบุตรประกอบด้วยธรรม ๗ ประการนี้แล ย่อมทำจิตไว้ใน อำนาจ และไม่เป็นไปตามอำนาจของจิต

ทุติยวสสูตรที่ ๑๐ จบ

@เชิงอรรถ :

@๑ ฉลาดในอารมณ์แห่งสมาธิหมายถึงฉลาดในการเว้นธรรมที่ไม่เป็นอุปการะแก่สมาธิแล้วเลือกเจริญแต่ธรรม

@ที่เป็นสัปปายะ และเป็นอุปการะโดยรู้ว่า ‘นี้คืออารมณ์ที่เป็นนิมิต (เครื่องหมาย) สำหรับให้จิตกำหนด นี้คือ

@อารมณ์ที่เป็นไตรลักษณ์’ (องฺ.ฉกฺก.อ. ๓/๒๔/๑๐๙)

@๒ ฉลาดในอภินิหารแห่งสมาธิ หมายถึงฉลาดในการเจริญสมาธิในชั้นปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน และ

@จตุตถฌาน ตามลำดับจนเกิดความชำนาญแล้วเข้าสมาธิชั้นสูงขึ้นไป (องฺ.ฉกฺก.อ. ๓/๒๔/๑๑๐)