อุปาลีสูตร

9. Upālisuttavaṇṇanā

Navame durabhisambhavāni hīti sambhavituṃ dukkhāni dussahāni, na sakkā appesakkhehi ajjhogāhitunti vuttaṃ hoti. Araññavanapatthānīti araññāni ca vanapatthāni ca. Āraññakaṅganipphādanena araññāni, gāmantaṃ atikkamitvā manussānaṃ anupacāraṭṭhānabhāvena vanapatthāni. Pantānīti pariyantāni atidūrāni. Dukkaraṃ pavivekanta kāyavivekaṃ dukkaraṃ. 2- Durabhiramanti abhiramituṃ na sukaraṃ. Ekatteti ekībhāve. Kiṃ dasseti? kāyaviveke katepi tattha cittaṃ abhiramāpetuṃ dukkaraṃ. Dvayadvayārāmo hi ayaṃ lokoti. Haranti maññeti haranti viya ghaṃsanti 3- viya. Manoti cittaṃ. Samādhiṃ alabhamānassāti upacārasamādhiṃ vā appanāsamādhiṃ vā alabhantassa. Kiṃ dasseti? īdisassa bhikkhuno tiṇapaṇṇamigādisaddehi vividhehi ca bhiṃsanakehi vanāni cittaṃ vikkhipanti maññeti. Saṃsīdissatīti kāmavitakkena saṃsīdissati. Uppilavissatīti 4- byāpādavihiṃsāvitakkehi uddhaṃ pilavissati. 5-

Kaṇṇasandhovikanti kaṇṇaṃ dhovantena 6- kīḷitabbaṃ. Piṭṭhisandhovikanti piṭṭhiṃ dhovantena kīḷitabbaṃ. Tattha udakaṃ soṇḍāya gahetvā dvīsu kaṇṇesu āsiñcanaṃ kaṇṇasandhovikaṃ 7- nāma, piṭṭhiyaṃ āsiñcanaṃ piṭṭhisandhovikaṃ nāma. Gādhaṃ vindatīti patiṭṭhaṃ labhati. Ko cāhaṃ ko ca hatthināgoti ahaṃ ko, hatthināgo ko, ahaṃpi tiracchānagato, ayampi, mayhaṃpi cattāro pādā, imissāpi, nanu ubhopi mayaṃ samasamāti.

@Footnote: 1 Sī.,Ma. mūlāmūlaṃ 2 cha.Ma. kāyaviveko dukkaro

@3 cha.Ma. ghasanti 4 cha.Ma. uplavissatīti 5 cha.Ma. uddhaṃ plavissati

@6 Sī. kaṇṇadhovanena, cha.Ma. kaṇṇe dhovantena 7 cha.Ma. kaṇṇasandhovikā

Vaṅkakanti kumārakānaṃ kīḷanakaṃ khuddakanaṅgalaṃ, ghaṭikanti dīghadaṇḍakena rassadaṇḍāya 1- paharaṇakīḷaṃ. Mokkhacikanti samparivattakakīḷaṃ, ākāse daṇḍakaṃ gahetvā bhūmiyaṃ vā sīsaṃ ṭhapetvā heṭṭhupariyabhāvena parivattanakīḷanti vuttaṃ hoti. Ciṅgulikanti 2- tālapaṇṇādīhi kataṃ vātappahārena paribbhamanacakkaṃ. Pattāḷhakaṃ vuccati paṇṇanāḷi, tāya vālukādīni minantā kīḷanti. Rathakanti khuddakarathaṃ. Dhanukanti khuddakadhanumeva.

Idha kho pana voti ettha voti nipātamattaṃ, idha kho panāti attho. Iṅgha tvaṃ upāli saṃghe viharāhīti ettha iṅghāti codanatthe nipāto. Tena theraṃ saṃghamajjhe vihāratthāya codeti, nāssa araññavāsaṃ anujānāti. Kasmā? arañña- senāsane vasato kirassa vāsadhurameva pūrissati, na ganthadhuraṃ. Saṃghamajjhe vasanto pana dvepi dhurāni pūretvā arahattaṃ pāpuṇissati, vinayapiṭake ca pāmokkho bhavissati. Athassāhaṃ parisamajjhe pubbapatthanaṃ pubbābhinīhāraṃ kathetvā imaṃ bhikkhuṃ vinayadharānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapessāmīti imamatthaṃ passamāno satthā therassa araññavāsaṃ nānujānīti.