อธิมุตติสูตร

๒. อธิมุตฺติปทสุตฺตวณฺณนา

ทุติเย เย เต ธมฺมาติ เย เต ทสพลญาณสพฺพญฺญุตญาณธมฺมา. อธิมุตฺติปทานนฺติ อธิวจนปทานํ, ขนฺธายตนธาตุธมฺมานนฺติ อตฺโถ. อธิมุตฺติโยติ

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ๒ ฉ.ม. สมฺปตฺติจิตฺตวิเสสํ

@๓ ฉ. อธิวุตฺติ...เอวมุปริปิ หิ อธิวจนานิ วุจฺจนฺติ เตสํ เตสํ ปทภูตาย เทสนาย ปทฏฺฐานตฺตา. ๑- อตีตา พุทธาปิ หิ เอเตว ธมฺเม กถยึสุ, อนาคตาปิ เอเตว กถยิสฺสนฺติ. ตสฺมา ขนฺธาทโย อธิมุตฺติปทานิ นาม. เตสํ อธิมุตฺติปทานํ. อถวา ภูตมตฺถํ อภิภวิตฺวา ยถาสภาวโต อคเหตฺวา วตฺตนโต อธิมุตฺติโย ทิฏฺฐิโย วุจฺจนฺติ, อธิมุตฺตีนํ ปทานิ อธิมุตฺติปทานิ, ทิฏฺฐิทีปกานิ วจนานีติ อตฺโถ. เตสํ อธิมุตฺติปทานํ ทิฏฺฐิโวหารานํ. อภิญฺญา สจฺฉิกิริยายาติ ชานิตฺวา ปจฺจกฺขกรณตฺถาย. วิสารโทติ ญาณโสมนสฺสปฺปตฺโต. ตตฺถาติ เตสุ ธมฺเมสุ. เตสํ เตสํ ตถา ตถา ธมฺมํ เทเสตุนฺติ เตสํ เตสํ ทิฏฺฐิคติกานํ วา อิตเรสํ วา อาสยํ ญตฺวา ตถา ตถา ธมฺมํ เทเสตุํ. หีนํ วา หีนนฺติ ญสฺสตีติ หีนํ วา ธมฺมํ "หีโน ธมฺโม"ติ ชานิสฺสติ. ๒- ญาตยฺยนฺติ ญาตพฺพํ. ทิฏฺฐยฺยนฺติ ทฏฺฐพฺพํ. สจฺฉิกตยฺยนฺติ สจฺฉิกตฺตพฺพํ. ๒- ตตฺถ ตตฺถ ยถาภูตญาณนฺติ เตสุ เตสุ ธมฺเมสุ ยถาสภาวญาณํ. อิมินา สพฺพญฺญุตญาณํ ทสฺเสติ. เอวํ สพฺพญฺญุตญาณํ ทสฺเสตฺวา ปุน ทสพลญาณํ ทสฺเสนฺโต ทสยิมานีติอาทิมาห. ทสพลญาณมฺปิ หิ ตตฺถ ตตฺถ ยถาภูตญาณเมวาติ.