โกศลสูตร ที่ ๑

9. Paṭhamakosalasuttavaṇṇanā

Navame yāvatāti yattakā. Kāsīkosalāti kāsīkosalajanapadā. Attheva. Aññathattanti ṭhitassa aññathattaṃ atthiyeva. Atthi vipariṇāmoti maraṇaṃpi atthiyeva. Tasmiṃpi nibbindatīti tasmiṃpi sampattijāte ukkaṇṭhati. Agge virajjatīti sampattiyā agge kosalarājabhāvepi virajjati. Pageva hīnasminti paṭhamataraṃyeva hīne ittaramanussānaṃ pañcakāmaguṇajāte.

Manomayāti jhānamanena nibbattā. Bārāṇaseyyakanti bārāṇasiyaṃ uppannaṃ. Tattha kira kappāsopi mudu, suttakantikāyopi tantavāyāpi chekā, udakampi suci siniddhaṃ. Ubhatobhāgavimaṭṭhanti dvīsupi passesu maṭṭhaṃ mudu siniddhaṃ khāyati. Catasso paṭipadā lokiyalokuttaramissikā kathitā. Saññāsu paṭhamā kāmāvacarasaññā dutiyā rūpāvacarasaññā, tatiyā lokuttarasaññā, catutthā ākiñcaññāyatanasaññā. Yasmā pana sā saññā aggāti āgatā, tato paraṃ saññāpaññatti nāma natthi, tasmā aggāti vuttā.

Bāhirakānanti sāsanato bahiddhā pavattānaṃ. No cassaṃ no ca me siyāti sace ahaṃ atīte nābhavissaṃ, etarahipi me ayaṃ attabhāvo na siyā. Na bhavissāmi na me bhavissatīti sacepi anāgate na bhavissāmi, na ca me kiñci palibodhajātaṃ bhavissati. Agge virajjatīti ucchedadiṭṭhiyaṃ virajjati. Ucchedadiṭṭhi hi idha nibbānassa santattā agganti jātā.

Paramayakkhavisuddhinti uttamasatte visuddhiṃ. 1- Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā etaṃ adhivacanaṃ. Ākiñcaññāyatanañhi vipassanāpadaṭṭhānattā aggaṃ nāma jātaṃ,

@Footnote: 1 cha.Ma. paramatthavisuddhinti uttamatthavisuddhiṃ Nevasaññānāsaññāyatanaṃ dīghāyukattāti. 1- Paramadiṭṭhadhammanibbānanti imasmiññeva attabhāve paramanibbānaṃ. Anupādāvimokkhoti catūhi upādānehi aggahetvā cittassa vimokkho. Arahattassevetaṃ nāmaṃ. Pariññanti samatikkamaṃ. Tattha bhagavā paṭhamajjhānena kāmānaṃ pariññaṃ paññapeti, arūpāvacarajjhānehi 2- rūpānaṃ pariññaṃ paññāpeti, anupādānibbānena vedanānaṃ pariññaṃ paññāpeti. Nibbānañhi sabbavedayitap- pahānattā vedanānaṃ pariññā nāma. Anupādāparinibbānanti apaccayaparinibbānaṃ. Idaṃ pana suttaṃ kathento bhagavā anabhiratipīḷitāni pañcabhikkhusatāni disvā tesaṃ anabhirativinodanatthaṃ kathesi. Tepi anabhiratiṃ vinodetvā desanānusārena ñāṇaṃ pesetvā sotāpannā hutvā aparabhāge vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇiṃsūti.