๑๐. ทัพพสูตร ที่ ๒

10. Dutiyadabbasuttavaṇṇanā

Dasame tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesīti bhagavā rājagahe yathābhirantaṃ viharitvā janapadacārikaṃ caranto anukkamena sāvatthiṃ patvā jetavane viharantoyeva yesaṃ bhikkhūnaṃ āyasmato dabbassa mallaputtassa parinibbānaṃ apaccakkhaṃ, tesaṃ taṃ paccakkhaṃ katvā dassetuṃ, yepi ca mettiyabhūmajakehi katena abhūtena abbhācikkhaṇena there gāravarahitā puthujjanā, tesaṃ there bahumānuppādanatthañca āmantesi. Tattha tatrāti vacanasaññāpane nipātamattaṃ. Khoti avadhāraṇe tesu "tatrā"ti iminā "bhagavā bhikkhū āmantesī"ti etesaṃ padānaṃ

@Footnote: 1 Sī. asantā Vuccamānataṃyeva joteti. "kho"ti pana iminā āmantesiyeva. Nāssa āmantane koci antarāyo ahosīti imamatthaṃ dasseti. Atha vā tatrāti tasmiṃ ārāme. Khoti vacanālaṅkāre nipāto. Āmantesīti ābhāsi. Kasmā pana bhagavā bhikkhūyeva āmantesīti? jeṭṭhattā seṭṭhattā āsannattā sabbākālaṃ sannihitattā dhammadesanāya visesato bhājanabhūtattā ca.

Bhikkhavoti tesaṃ āmantanākāradassanaṃ. Bhadanteti āmantitānaṃ bhikkhūnaṃ gāravena satthu paṭivacanadānaṃ. Tattha "bhikkhavo"ti vadanto bhagavā te bhikkhū ālapati. "bhadante"ti vadantā te paccālapanti. Apica "bhikkhavo"ti iminā karuṇāvipphārasommahadayanissitapubbaṅgamena 1- vacanena te bhikkhū kammaṭṭhānamanasikāradhammapaccavekkhaṇādito nivattetvā attano mukhābhimukhe karoti. "bhadante"ti iminā satthari ādarabahumānagāravadīpanavacanena te bhikkhū attano sussūsataṃ ovādapaṭiggahagāravabhāvañca paṭivedenti. Bhagavato paccassosunti te bhikkhū bhagavato vacanaṃ patiassosuṃ sotukāmataṃ janesuṃ. Etadovacāti bhagavā etaṃ idāni vakkhamānaṃ sakalaṃ suttaṃ abhāsi. Dabbassa bhikkhave mallaputtassātiādi anantarasutte vuttatthameva. Etamatthantiādīsupi apubbaṃ natthi, anantarasutte vuttanayeneva veditabbaṃ.

Gāthāsu pana ayoghanahatassāti ayo haññati etenāti ayoghanaṃ, kammārānaṃ ayokūṭaṃ ayomuṭṭhi ca. Tena ayoghanena hatassa pahatassa. Keci pana "ayoghanahatassāti ghanaayopiṇḍaṃ hatassā"ti atthaṃ vadanti. Evasaddo cettha nipātamattaṃ. Jalato jātavedasoti jhāyamānassa aggissa. Anādare etaṃ sāmivacanaṃ. Anupubbūpasantassāti anukkamena upasantassa vijjhātassa niruddhassa.

@Footnote: 1 Sī.,Ma. karuṇāvipphārasomahadayanayananipātapubbaṅgamena. Yathā na ñāyate gatīti yathā tassa gati na ñāyati. Idaṃ vuttaṃ hoti:- ayomuṭṭhikūṭādinā mahatā ayoghanena hatassa saṃhatassa. Kaṃsabhājanādigatassa vā jalamānassa aggissa, tathā uppannassa vā saddassa anukkamena upasantassa vā saddassa anukkamena upasantassa suvūpasantassa dasasu disāsu na katthaci gati paññāyati paccayanirodhena appaṭisandhikaniruddhattā.

Evaṃ sammā vimuttānanti evaṃ sammā hetunā ñāyena tadaṅgavikkhambhana- vimuttipubbaṅgamena ariyamaggena catūhipi upādānehi āsavehi ca vimuttattā sammā vimuttānaṃ, tato eva kāmabandhasaṅkhātaṃ 1- kāmoghaṃ bhavoghādibhedaṃ avasiṭṭhaoghañca taritvā ṭhitattā kāmabandhoghatārinaṃ suṭṭhu paṭipassambhitasabbakilesavipphanditattā kilesābhisaṅkhāravātehi ca akampanīyatāya acalaṃ anupādisesanibbānasaṅkhātaṃ sabbasaṅkhārūpasamaṃ sukhaṃ pattānaṃ adhigatānaṃ khīṇāsavānaṃ gati devamanussādibhedāsu gatīsu ayaṃ nāmāti paññāpetabbatāya abhāvattā paññāpetuṃ natthi na upalabbhati, yathāvuttajātavedo viya apaññattikabhāvameva hi so gatoti attho.

Dasamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

Niṭṭhitā ca pāṭaligāmiyavaggavaṇṇanā.

@Footnote: 1 cha.Ma. kāmapabandha...

Nigamanakathā ettāvatā ca:-

suvimuttabhavādāno 1- devadānavamānito

pacchinnataṇhāsantāno pītisaṃvegadīpano.

Saddhammadānanirato upādānakkhayāvaho

tattha tattha udāne ye udānesi vināyako.

Te sabbe ekato katvā āropentehi saṅgahaṃ

udānamiti saṅgītaṃ 2- dhammasaṅgāhakehi yaṃ.

Tassa atthaṃ pakāsetuṃ porāṇaṭṭhakathānayaṃ

nissāya yā samāraddhā atthasaṃvaṇṇanā mayā.

Sā tattha paramatthānaṃ suttantesu yathārahaṃ

pakāsanā paramattha- dīpanī nāma nāmato.

Sampattā pariniṭṭhānaṃ anākulavinicchayā

catuttiṃsappamāṇāya pāḷiyā bhāṇavārato.

Iti taṃ saṅkharontena yaṃ taṃ adhigataṃ mayā

puññaṃ tassānubhāvena lokanāthassa sāsanaṃ.

Obhāsetvā 3- visuddhāya sīlādipaṭipattiyā

sabbepi dehino hontu vimuttirasabhāgino.

@Footnote: 1 Sī. suvimuttacittavodāno 2 Ma. udānaṃ nāma nāmena 3 cha.Ma. ogāhitvā

Ciraṃ tiṭṭhatu lokasmiṃ sammāsambuddhasāsanaṃ

tasmiṃ sagāravā niccaṃ hontu sabbepi pāṇino.

Sammā vassatu kālena devopi jagatīpati

saddhammanirato lokaṃ dhammeneva pasāsatūti.

Badaratitthavihāravāsinā ācariyadhammapālattherena katā

udānassa aṭṭhakathā samattā.