ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๒๕
  6. /
  7. …
  8. /
  9. อิติวุตตกะ
  10. /
  11. เอกนิบาต
  12. /
  13. ๓. ตติยวรรค
  14. /
  15. ๓. อุโภอัตถสูตร

๓. อุโภอัตถสูตร

เล่มที่ ๒๕ · ข้อ ๒๐๑ · บรรทัด ๔๗๙๑

คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

3. Ubhayatthasuttavaṇṇanā

[23]

Tatiye bhāvitoti uppādito ca vaḍḍhito ca. Bahulīkatoti punappunaṃ kato. Atthoti hitaṃ. Taṃ hi araṇīyato upagantabbato atthoti vuccati. Samadhiggayha tiṭṭhatīti sammā pariggahetvā vattati. Diṭṭhadhammikanti diṭṭhadhammo vuccati paccakkhabhūto attabhāvo, diṭṭhadhamme bhavaṃ diṭṭhadhammikaṃ, idhalokapariyāpannanti attho. Samparāyikanti dhammavasena samparetabbato samparāyo, paraloko, samparāye bhavaṃ samparāyikaṃ, paralokapariyāpannanti vuttaṃ hoti.

Ko panesa diṭṭhadhammiko nāma attho, ko vā samparāyikoti? saṅkhepena Tāva yaṃ idhalokasukhaṃ, yañcetarahi idhalokasukhāvahaṃ, ayaṃ diṭṭhadhammiko attho. Seyyathidaṃ? gahaṭṭhānaṃ tāva idha yaṅkiñci vittūpakaraṇaṃ, anākulakammantatā, Ārogyasaṃvidhānaṃ vatthuvisadakiriyāyogavihitāni sippāyatanavijjaṭṭhānāni saṅgahitaparijanatāti evamādi. Pabbajitānaṃ pana ye ime jīvitaparikkhārācīvarapiṇḍapāta- senāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā, tesaṃ akicchalābho, tattha ca saṅkhāya Paṭisevanā, saṅkhāya parivajjanā, vatthuvisadakiriyā, appicchatā, santuṭṭhitā, 1- paviveko, asaṃsaggoti evamādi. Patirūpadesavāsasappurisūpanissayasaddhammassavanayoniso- manasikārādayo pana ubhayesaṃ sādhāraṇā ubhayānurūpā cāti veditabbā.

Appamādoti ettha appamādo pamādappaṭipakkhato veditabbo. Ko panesa pamādo nāma? pamajjanākāro. Vuttañhetaṃ:-

"tattha katamo pamādo, kāyaduccarite vā vacīduccarite vā

manoduccarite vā pañcasu kāmaguṇesu cittassa vossaggo

vossaggānuppādanaṃ kusalānaṃ vā dhammānaṃ bhāvanāya asakkaccakiriyatā

asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā 2- olīnavuttitā nikkhittacchandatā

nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṃ anadhiṭṭhānaṃ

ananuyogo pamādo, yo evarūpo, pamādo pamajjanā pamajjitattaṃ,

ayaṃ vuccati pamādo"ti. 3-

Tasmā vuttappaṭipakkhato appamādo veditabbo. Atthato hi so satiyā avippavāso, niccaṃ upaṭṭhitassatiyā etaṃ nāmaṃ. Apare pana "satisampajaññayogena pavattā cattāro arūpino khandhā appamādo"ti vadanti.

"bhāvito bahulīkato"ti vuttaṃ, kathaṃ panāyaṃ appamādo bhāvetabboti? na Appamādabhāvanā nāma visuṃ ekā bhāvanā atthi. Yā hi kāci puññakiriyā kusalakiriyā, sabbā sā appamādabhāvanātveva veditabbā. Visesato pana vivaṭṭūpanissayaṃ saraṇagamanaṃ kāyikavācasikasaṃvarañca upādāya sabbā sīlabhāvanā sabbā samādhibhāvanā sabbā paññābhāvanā sabbā kusalabhāvanā anavajjabhāvanā appamādabhāvanāti veditabbā. "appamādo"ti hi idaṃ mahantaṃ atthaṃ dīpeti,

@Footnote: 1 cha.Ma. santuṭṭhi 2 Ma. anuṭṭhitakiriyatā 3 abhi.vi. 35/846/427 Mahantaṃ atthaṃ pariggahetvā tiṭṭhati. Sakalampi tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ āharitvā appamādapadassa atthaṃ katvā kathento dhammakathiko "atiṭṭhena pakkhando"ti na vattabbo. Kasmā? appamādapadassa mahantabhāvato. Tathā hi sammāsambuddho kusinārāyaṃ yamakasālānamantare parinibbānasamaye nipanno abhisambodhito paṭṭhāya pañcacattālīsāya vassesu attanā bhāsitaṃ dhammaṃ ekena padena saṅgahetvā dassento "appamādena sampādethā"ti bhikkhūnaṃ ovādamadāsi. Tathā ca vuttaṃ:-

"seyyathāpi bhikkhave yāni kānici jaṅgalānaṃ pāṇānaṃ

padajātāni, sabbāni tāni hatthipade samodhānaṃ gacchanti, hatthipadaṃ

tesaṃ aggamakkhāyati yadidaṃ mahantaṭṭhena. Evameva kho bhikkhave ye

keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā,

appamādo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyatī"ti. 1-

Gāthāsu appamādaṃ pasaṃsantīti dānādipuññakiriyāsu appamādaṃ appamajjanaṃ paṇḍitā sappaññā buddhādayo pasaṃsanti vaṇṇenti thomenti. Kasmā? yasmā appamatto ubho atthe adhigaṇhāti paṇḍito. Ke pana te ubho atthāti āha "diṭṭhe dhamme ca yo attho, yo cattho samparāyiko"ti, evamettha padayojanā veditabbā. Idhāpi diṭṭhe dhamme ca yo atthoti gahaṭṭhassa tāva "anavajjāni kammāni, anākulā ca kammantā"tiādinā nayena vutto kasigorakkhādividhinā laddhabbo attho. Pabbajitassa pana avippaṭisārādiattho veditabbo. Yo cattho samparāyikoti pana ubhayesampi dhammacariyāva vuttāti veditabbā. Atthābhisamayāti duvidhassapi atthassa hitassa paṭilābhā, laddhabbena samiti saṅgati samodhānanti samayo, lābho. Samayo eva abhisamayo, abhimukhabhāvena

@Footnote: 1 Ma.mū. 12/300/262 Vā samayo abhisamayoti evamettha abhisamayo veditabbo. Dhitisampannattā dhīro. Tatiyena ettha atthasaddena paramatthassa nibbānassāpi saṅgaho veditabbo. Sesaṃ suviññeyyameva. Iti imasmimpi sutte vaṭṭasampatti eva kathitā. Gāthāyaṃ pana vivaṭṭassapi saṅgaho daṭṭhabbo. Tathā hi vuttaṃ:-

"appamādo amataṃpadaṃ pamādo maccuno padaṃ

appamattā na mīyanti ye pamattā yathā matā.

Evaṃ visesato ñatvā appamādamhi paṇḍitā

appamāde pamodanti ariyānaṃ gocare ratā.

Te jhāyino sātatikā niccaṃ daḷhaparakkamā

phusanti dhīrā nibbānaṃ yogakkhemaṃ anuttaran"ti. 1- Tasmā "atthābhisamayā"ti ettha lokuttaratthavasenapi attho veditabbo.

Tatiyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๒๗ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
พระสูตรก่อนหน้า๒. ปุญญสูตรกลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๒๕๓. ตติยวรรคพระสูตรถัดไป๔. เวปุลลปัพพตสูตร