๗. อาสวสูตร ที่ ๑

อรรถกถาปฐมอาสวสูตร

ในปฐมอาสวสูตรที่ ๗ พึงทราบวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-

อาสวะในกามทั้งหลาย ชื่อว่ากามาสวะ. อีกอย่างหนึ่ง อาสวะกล่าวคือกาม ชื่อว่ากามาสวะ แต่โดยเนื้อความ กามราคะและความยินดียิ่งในรูปเป็นต้น ชื่อว่ากามสวะ.

ฉันทราคะในรูปภพและอรูปภพ ความใคร่ในฌาน ราคะอันสหรคตด้วยสัสสตทิฏฐิ และความปรารถนาในภพ ชื่อว่าภวาสวะ.

อวิชชานั่นแหละ ชื่อว่าอวิชชาสวะ.

ในบทว่า อาสวานญฺจ สมฺภวํ นี้ อโยนิโสมนสิการและกิเลสทั้งหลายมีอวิชชาเป็นต้น ชื่อว่าเป็นเหตุเกิดแห่งอาสวะทั้งหลาย. ๑-

สมดังคำที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า ๒-

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อวิชชาเกิดก่อน ความไม่ละอายแก่ใจ ความไม่เกรงกลัวต่อบาป จะคล้อยตามการถึงพร้อมแห่งอกุศลธรรมทั้งหลาย. ____________________________ ๑- ม. มู. เล่ม ๑๒/ข้อ ๑๑ ๒- ขุ. อิติ. เล่ม ๒๕/ข้อ ๒๑๘

บทว่า มคฺคญฺจ ขยคามินํ ความว่า ซึ่งพระอริยมรรคอันเป็นเหตุให้ถึงธรรมเป็นที่สิ้นไปแห่งอาสวะด้วย.

บรรดาอาสวะเหล่านั้น กามาสวะจะละได้ด้วยอนาคามิมรรค ภวาสวะและอวิชชาสวะจะละได้ด้วยอรหัตมรรค. แต่อาจารย์บางพวกกล่าวว่า แม้กามาสวะก็ถูกมรรคเบื้องปลายฆ่า เหมือนกามุปปาทาน.

คำที่เหลือมีนัยดังกล่าวทั้งนั้น. จบอรรถกถาปฐมอาสวสูตรที่ ๗