๙. ปาปวรรค

๙. ปาปวรรค

หมวดว่าด้วยบาป

๑. จูเฬกสาฏกวัตถุ

เรื่องพราหมณ์จูเฬกสาฎก

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

บุคคลควรรีบเร่งทำบุญ ๑- ควรห้ามจิตจากบาป ๒-

เพราะเมื่อทำบุญช้าไป ใจจะยินดีในบาป

๒. เสยยสกเถรวัตถุ

เรื่องพระเสยยสกเถระ

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่พระเสยยสกเถระ ดังนี้)

หากบุคคลทำบาปไป ก็ไม่ควรทำบาปนั้นซ้ำอีก

ไม่ควรทำความพอใจในบาปนั้น

เพราะการสั่งสมบาปนำทุกข์มาให้

@เชิงอรรถ :

@๑ บุญ หมายถึงการให้ทาน การบำเพ็ญวัตร มีอุปัชฌายวัตรเป็นต้น (ขุ.ธ.อ. ๕/๔)

@๒ บาป หมายถึงกายทุจริต วจีทุจริต มโนทุจริต หรือการเกิดขึ้นแห่งอกุศลจิต (ขุ.ธ.อ. ๕/๔)

๓. ลาชเทวธีตาวัตถุ

เรื่องลาชเทพธิดา

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ลาชเทพธิดา ดังนี้)

หากบุคคลทำบุญ ก็ควรทำบุญนั้นบ่อยๆ

ควรทำความพอใจในบุญนั้น

เพราะการสั่งสมบุญนำสุขมาให้

๔. อนาถปิณฑิกเสฏฐิวัตถุ

เรื่องอนาถบิณฑิกเศรษฐี

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่อนาถบิณฑิกเศรษฐีและเทวดาผู้สิงสถิต อยู่ที่ซุ้มประตูบ้านของเศรษฐี ดังนี้)

ตราบใดที่บาปยังไม่ให้ผล

ตราบนั้น คนชั่วจะเห็นบาปว่าดี

แต่เมื่อใด บาปให้ผล

เมื่อนั้น คนชั่วจะเห็นบาปว่าชั่วแท้

ตราบใดที่กรรมดียังไม่ให้ผล

ตราบนั้น คนดีจะเห็นกรรมดีว่าชั่ว

แต่เมื่อใด กรรมดีให้ผล

เมื่อนั้นคนดีจะเห็นกรรมดีว่าดีแท้

๕. อสัญญตปริกขารภิกขุวัตถุ

เรื่องภิกษุผู้ไม่เก็บรักษาบริขาร

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุรูปหนึ่ง ดังนี้)

บุคคลอย่าสำคัญว่าบาปเล็กน้อยคงจักไม่มาถึง ๑-

แม้หม้อน้ำยังเต็มด้วยน้ำที่ตกลงมาทีละหยาดๆ ได้ ฉันใด

คนพาล เมื่อสั่งสมบาปทีละเล็กทีละน้อย

ก็เต็มด้วยบาปได้ ฉันนั้น

๖. พิฬารปทกเสฏฐิวัตถุ

เรื่องพิฬารปทกเศรษฐี

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่เศรษฐีผู้อยู่เมืองสาวัตถี ดังนี้)

บุคคลอย่าสำคัญว่าบุญเล็กน้อยคงจักไม่มาถึง

แม้หม้อน้ำยังเต็มด้วยน้ำที่ตกลงมาทีละหยาดๆ ได้ ฉันใด

คนมีปัญญา เมื่อสั่งสมบุญแม้ทีละเล็กทีละน้อย

ก็เต็มด้วยบุญได้ ฉันนั้น

๗. มหาธนวาณิชวัตถุ

เรื่องพ่อค้าผู้มีทรัพย์มาก

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

บุคคลควรละเว้นบาปทั้งหลาย

ดุจพ่อค้าที่มีทรัพย์มาก แต่มีพวกน้อย หลีกเลี่ยงทางที่มีภัย

และดุจคนรักชีวิตหลีกเลี่ยงยาพิษ ฉะนั้น

@เชิงอรรถ :

@๑ หมายถึงอย่าสำคัญว่าตนทำบาปไว้เพียงนิดหน่อย คงจักไม่ให้ผล (ขุ.ธ.อ. ๕/๑๕)

๘. กุกกุฏมิตตเนสาทวัตถุ

เรื่องนายพรานเนื้อชื่อกุกกุฏมิต

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

หากที่ฝ่ามือไม่มีแผล บุคคลก็ใช้ฝ่ามือนำยาพิษไปได้

เพราะยาพิษจะไม่ซึมเข้าไปยังฝ่ามือที่ไม่มีแผล

เหมือนบาปไม่มีแก่ผู้ไม่ทำบาป ฉะนั้น

๙. โกกสุนขลุททกวัตถุ

เรื่องนายพรานสุนัขชื่อโกกะ

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุรูปหนึ่ง ดังนี้)

บุคคลใดประทุษร้ายต่อคนผู้ไม่ประทุษร้าย

เป็นผู้บริสุทธิ์ ไม่มีกิเลสเพียงดังเนิน

บาปย่อมกลับมาถึงบุคคลนั้นซึ่งเป็นคนพาลอย่างแน่แท้

ดุจผงธุลีอันละเอียดที่บุคคลซัดไปทวนลม ฉะนั้น ๑-

๑๐. มณิการกุลุปกติสสเถรวัตถุ

เรื่องพระติสสเถระผู้เข้าถึงตระกูลช่างแก้ว

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

สัตว์พวกหนึ่ง ย่อมเกิดในครรภ์ ๒-

พวกที่ทำบาปกรรมย่อมไปนรก

พวกที่ทำความดีย่อมไปสวรรค์

ส่วนผู้ที่ไม่มีอาสวะย่อมนิพพาน

@เชิงอรรถ :

@๑ ดูเทียบ สํ.ส. (แปล) ๑๕/๒๒/๒๖, ๑๕/๑๙๐/๒๖๙, ขุ.เปต. (แปล) ๒๖/๒๖๕/๒๑๐, ขุ.ชา. (แปล) ๒๗/๙๔/๒๑๖

@และดูสุตตนิบาตข้อ ๖๖๘ หน้า ๖๖๐ ในเล่มนี้

@๒ ครรภ์ ในที่นี้หมายถึงครรภ์มนุษย์ (ขุ.ธ.อ. ๕/๓๔)

๑๑. ตโยชนวัตถุ

เรื่องคน ๓ จำพวก

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

คนทำบาป ถึงจะเหาะขึ้นไปในอากาศ ก็ไม่พ้นจากบาปกรรม

ถึงจะดำลงไปกลางทะเล ก็ไม่พ้นจากบาปกรรม

ถึงจะเข้าไปหลบตัวในซอกเขา ก็ไม่พ้นจากบาปกรรม

เพราะไม่มีแผ่นดินสักส่วนหนึ่งที่คนทำบาปยืนอยู่แล้ว

จะพ้นจากบาปกรรมได้

๑๒. สุปปพุทธสักกวัตถุ

เรื่องเจ้าศากยะสุปปพุทธะ

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

บุคคล ถึงจะเหาะขึ้นไปในอากาศ ก็ไม่พ้นจากความตาย

ถึงจะดำลงไปกลางทะเล ก็ไม่พ้นจากความตาย

ถึงจะเข้าไปหลบตัวในซอกเขา ก็ไม่พ้นจากความตาย

เพราะไม่มีแผ่นดินสักส่วนหนึ่งที่บุคคลยืนอยู่แล้ว

จะไม่ถูกความตายครอบงำได้

ปาปวรรคที่ ๙ จบ