๓. นิสสรณสูตร

๓. นิสสรณิยสูตร

ว่าด้วยธาตุที่มีคุณสมบัติสลัดออก

แท้จริง พระสูตรนี้ พระผู้มีพระภาคตรัสไว้แล้ว พระสูตรนี้ พระอรหันต์ กล่าวไว้แล้ว ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้

“ภิกษุทั้งหลาย ธาตุเป็นที่สลัดออก ๓ ประการนี้

ธาตุเป็นที่สลัดออก ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. เนกขัมมธาตุ ๑- เป็นที่สลัดละกามทั้งหลาย

๒. อรูปธาตุ ๒- เป็นที่สลัดละรูปธรรมทั้งหลาย

@เชิงอรรถ :

@๑ เนกขัมมธาตุ หมายถึงรูปฌาน (ขุ.อิติ.อ. ๗๒/๒๕๑)

@๒ อรูปธาตุ หมายถึงอรูปฌาน (ขุ.อิติ.อ. ๗๒/๒๕๑) และดูเทียบเชิงอรรถที่ ๒ หน้า ๔๐๔

๓. นิโรธธาตุ ๑- เป็นที่สลัดละธรรมชาติที่เกิดแล้ว ถูกปัจจัยปรุงแต่ง อาศัย กันและกันเกิดขึ้น

ภิกษุทั้งหลาย ธาตุเป็นที่สลัดออก ๓ ประการนี้แล”

พระผู้มีพระภาคได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวมานี้แล้ว ในพระสูตรนั้น จึงตรัส คาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

ภิกษุผู้มีความเพียรรู้ชัดธาตุเป็นที่สลัดกามออก

และธาตุเป็นเหตุล่วงพ้นรูปธรรมแล้ว

สัมผัสภาวะที่สงบระงับสังขารทั้งปวงตลอดกาล

ภิกษุนั้นแล เป็นผู้มีความเห็นชอบ

เพราะเหตุที่น้อมจิตไปในนิพพานธาตุนั้น

จึงชื่อว่าสำเร็จอภิญญา ๖ ประการ

เป็นผู้สงบ ล่วงพ้นโยคะได้แล้ว เป็นมุนีแท้จริง

แม้เนื้อความนี้ พระผู้มีพระภาคก็ตรัสไว้แล้ว ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้แล

นิสสรณิยสูตรที่ ๓ จบ

๔. สันตตรสูตร

ว่าด้วยนิโรธสงบยิ่งกว่าอรูปธรรม

แท้จริง พระสูตรนี้ พระผู้มีพระภาคตรัสไว้แล้ว พระสูตรนี้ พระอรหันต์ กล่าวไว้แล้ว ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้

“ภิกษุทั้งหลาย อรูปธรรม ๒- สงบยิ่งกว่ารูปธรรม ๓- นิโรธ ๔- สงบยิ่งกว่าอรูปธรรม”

@เชิงอรรถ :

@๑ ดูเชิงอรรถที่ ๓ หน้า ๔๐๔ ในเล่มนี้

@๒ อรูปธรรม ในที่นี้หมายถึงอรูปภพ (ขุ.อิติ.อ. ๗๓/๒๕๒)

@๓ รูปธรรม ในที่นี้หมายถึงรูปภพ (ขุ.อิติ.อ. ๗๓/๒๕๒)

@๔ นิโรธ ในที่นี้หมายถึงนิพพาน (ขุ.อิติ.อ. ๗๓/๒๕๒)