๙. กึสีลสูตร

๙. กิงสีลสูตร

ว่าด้วยการจะบรรลุประโยชน์สูงสุดต้องประพฤติเช่นไร

(ท่านพระสารีบุตรทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้)

นรชนมีปกติอย่างไร มีความประพฤติอย่างไร

เพิ่มพูนการทำอะไรบ้าง

จึงชื่อว่า พึงดำรงตนอยู่อย่างถูกต้อง และบรรลุประโยชน์สูงสุดได้

(พระผู้มีพระภาคตรัสตอบดังนี้)

นรชนควรเป็นผู้ประพฤติอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ ๑- ไม่ริษยา

และควรรู้จักกาลที่จะเข้าไปหาครูทั้งหลาย

รู้จักขณะที่จะฟังธรรมีกถาที่ท่านกล่าว

และตั้งใจฟังสุภาษิตอื่นๆ จากท่านโดยเคารพ

ควรลดมานะ นบนอบอ่อนน้อม

เข้าไปยังสำนักของครูตามเวลาเหมาะสม

ตั้งใจระลึกถึงอรรถ ธรรม สังยมะ ๒- พรหมจรรย์

พร้อมทั้งยึดถือปฏิบัติตามนั้น

ควรเป็นผู้พอใจธรรม ยินดีในธรรม

ดำรงอยู่ในธรรม รู้จักพิจารณาธรรม

ไม่ควรกล่าววาจาที่ประทุษร้ายธรรม

ควรให้เวลาสิ้นไปกับสุภาษิตที่แท้ ๓-

@เชิงอรรถ :

@๑ ผู้ใหญ่ มี ๔ คือ (๑) ปัญญาวุฒ ผู้ใหญ่โดยปัญญา (๒) คุณวุฒ ผู้ใหญ่โดยคุณความดี (๓) ชาติวุฒ ผู้ใหญ่

@โดยชาติ (เกิดในชาติกำเนิดฐานะอันสูง) (๔) วัยวุฒ ผู้ใหญ่โดยวัยคือเกิดก่อน ในที่นี้หมายถึงปัญญาวุฒ

@(ขุ.สุ.อ. ๒/๓๒๘/๑๔๗)

@๒ สังยมะ หมายถึงศีล (ขุ.สุ.อ. ๒/๓๒๙/๑๔๘)

@๓ สุภาษิตที่แท้ หมายถึงสุภาษิตที่ประกอบด้วยสมถะและวิปัสสนา (ขุ.สุ.อ. ๒/๓๓๐/๑๔๙)

การละความสนุกรื่นเริง การพูดกระซิบ

ความร่ำไรรำพัน ความโกรธง่าย

การหลอกลวงเสแสร้งทำความดี

ความยินดีในปัจจัย ความถือตัว

การชิงดีชิงเด่น ความหยาบคาย

และความหมกมุ่นอยู่ในกิเลสดุจน้ำฝาดย้อมใจ

ควรเป็นผู้ปราศจากความมัวเมา ดำรงสติมั่นคงอยู่

นรชนใดเป็นผู้ประพฤติรีบด่วน ๑- เป็นผู้ประมาท

เพียงแต่รู้สุภาษิตอันเป็นสาระ

และได้สดับสมาธิอันเป็นสาระในธรรมที่รู้เท่านั้น

ปัญญาและสุตะย่อมไม่เจริญแก่นรชนนั้นเลย ๒-

ส่วนนรชนผู้ยินดีในธรรม ๓- ที่พระอริยะประกาศแล้ว

เป็นผู้ประเสริฐกว่าคนนอกนี้

ด้วยกาย วาจา และใจ

ดำรงมั่นอยู่ในสันติ โสรัจจะ และสมาธิ ๔-

จึงได้บรรลุถึงธรรมอันเป็นสาระแห่งสุตะและปัญญา

กิงสีลสูตรที่ ๙ จบ

@เชิงอรรถ :

@๑ ประพฤติรีบด่วน ในที่นี้หมายถึงไม่พิจารณาไตร่ตรองให้รอบคอบ ตกไปในอำนาจกิเลสมีราคะเป็นต้น

@(ขุ.สุ.อ. ๒/๓๓๒/๑๕๐)

@๒ ความหมายในคาถานี้ คือ นรชนผู้ถูกราคะเป็นต้นครอบงำ ไม่พิจารณาไตร่ตรอง ประมาท ไม่บำเพ็ญ

@เพียรอย่างต่อเนื่อง แม้จะได้รับโอวาท ฟังสุภาษิตมากมายก็ตาม แต่ปัญญาของเขาก็ไม่เจริญ เพราะไม่รู้

@ความหมาย และสุตะก็ไม่เจริญเพราะไม่มีการปฏิบัติตาม (ขุ.สุ.อ. ๒/๓๓๒/๑๕๐)

@๓ ธรรม ในที่นี้หมายถึงสมถวิปัสสนา (ขุ.สุ.อ. ๒/๓๓๓/๑๕๑)

@๔ สันติ หมายถึงนิพพาน โสรัจจะ หมายถึงมัคคปัญญาอันมีนิพพานเป็นอารมณ์ สมาธิ หมายถึงมัคคสมาธิ

@(ขุ.สุ.อ. ๒/๓๓๓/๑๕๑)