๒. คุหัฏฐกสูตร

๒. คุหัฏฐกสูตร ๒-

ว่าด้วยผู้ข้องอยู่ในถ้ำ

(พระผู้มีพระภาคตรัสแก่ท่านพระปิณโฑลภารทวาชะ ณ กรุงสาวัตถีดังนี้)

นรชนผู้ข้องอยู่ในถ้ำ ๓- ถูกกิเลสมากหลายปิดบังไว้

เมื่อดำรงตนอยู่(อย่างนี้) ก็จมลงในเหตุให้ลุ่มหลง ๔-

ผู้เป็นเช่นนั้นแล ย่อมอยู่ไกลจากวิเวก

เพราะกามทั้งหลายในโลกไม่เป็นของที่นรชนละได้ง่ายเลย

สัตว์เหล่านั้นมีความปรารถนาเป็นต้นเหตุ

ติดพันอยู่กับความพอใจในภพ มุ่งหวัง(กาม)

ในกาลภายหลัง(อนาคต)หรือในกาลก่อน(อดีต)

ปรารถนากามเหล่านี้และกามที่มีอยู่ก่อน

ย่อมเป็นผู้หลุดพ้นได้ยาก(และ)ทำให้ผู้อื่นหลุดพ้นไม่ได้เลย

@เชิงอรรถ :

@๑ สัตว์เกิด หมายถึงนรชน มานพ บุรุษ บุคคล ผู้มีชีวิต ผู้เป็นไปตามกรรม (ขุ.ม. (แปล) ๒๙/๖/๒๓)

@๒ ขุ.ม. (แปล) ๒๙/๗-๑๔/๒๘-๖๗

@๓ ถ้ำ ในที่นี้หมายถึงร่างกาย (ขุ.สุ.อ. ๒/๗๗๙/๓๕๐)

@๔ เหตุให้ลุ่มหลง ในที่นี้หมายถึงกามคุณ ๕ (ขุ.ม. (แปล) ๒๙/๗/๓๑)

สัตว์เหล่านั้นยินดีขวนขวาย ลุ่มหลงในกามทั้งหลาย

เป็นผู้ตกต่ำ ตั้งอยู่ในกรรมที่ผิด

ประสบทุกข์แล้วจึงคร่ำครวญอยู่ว่า

เราจุติจากภพนี้ จักเป็นอะไรหนอ

เพราะฉะนั้น สัตว์เกิดพึงศึกษาในที่นี้ ๑-

พึงรู้จักกรรมอย่างใดอย่างหนึ่งในโลกว่า เป็นกรรมที่ผิด

ไม่พึงประพฤติผิดเพราะเหตุแห่งกรรมที่ผิดนั้น

นักปราชญ์กล่าวว่า ชีวิตนี้เป็นของน้อย

เราเห็นหมู่สัตว์นี้ผู้ตกไปในอำนาจตัณหาในภพทั้งหลาย ๒-

กำลังดิ้นรนอยู่ในโลก

นรชนที่เลวผู้ยังไม่คลายตัณหาในภพน้อยภพใหญ่

ร่ำไรอยู่ใกล้ปากมัจจุราช

พวกเธอจงดูหมู่สัตว์ผู้กำลังดิ้นรนอยู่

เพราะวัตถุที่ยึดถือว่าเป็นของเรา

เหมือนฝูงปลาในน้ำน้อยสิ้นกระแสแล้ว

นรชนเห็นโทษนี้แล้วก็อย่าก่อตัณหาเครื่องเกี่ยวข้องในภพทั้งหลาย

พึงประพฤติไม่ยึดถือว่า เป็นของเรา

นักปราชญ์พึงกำจัดความพอใจในส่วนสุดทั้ง ๒ ด้าน

กำหนดรู้ผัสสะ ๓- แล้ว ก็ไม่ติดใจ

@เชิงอรรถ :

@๑ คำว่า สัตว์เกิดพึงศึกษาในที่นี้ ดูรายละเอียดใน ขุ.ม. (แปล) ๒๙/๑๐/๔๘-๔๙

@๒ ภพทั้งหลาย ในที่นี้หมายถึงกามภพ รูปภพ และอรูปภพ (ขุ.ม. (แปล) ๒๙/๑๑/๕๗)

@๓ ผัสสะ หมายถึงความสัมผัสอารมณ์ที่มากระทบ เช่น ตากระทบกับรูป หรือตาเห็นรูป เรียกจักขุสัมผัส

@เป็นต้น (ขุ.ม. (แปล) ๒๙/๑๓/๖๓)

ติเตียนกรรมใดด้วยตน ก็ไม่ทำกรรมนั้น

ไม่ติดในสิ่งที่ได้เห็นและได้ยินแล้ว

มุนีกำหนดรู้สัญญาแล้ว ไม่เข้าไปติดในความยึดถือทั้งหลาย

พึงข้ามโอฆะได้ ถอนลูกศรได้แล้ว ไม่ประมาท

ประพฤติอยู่ ย่อมไม่หวังโลกนี้และโลกหน้า

คุหัฏฐกสูตรที่ ๒ จบ