๓. ทุฏฐัฏฐกสูตร

๓. ทุฏฐัฏฐกสูตร ๑-

ว่าด้วยเรื่องเดียรถีย์กับมุนี

(พระผู้มีพระภาคตรัสแก่พระอานนท์ดังนี้)

เดียรถีย์บางพวกมีใจชั่วกล่าวร้าย

บุคคลเหล่าอื่นเข้าใจว่าจริงก็กล่าวร้ายด้วย

แต่มุนีย่อมไม่ใส่ใจคำกล่าวร้ายที่เกิดขึ้น

เพราะฉะนั้น มุนีจึงไม่มีกิเลสเครื่องตรึงจิตในที่ไหนๆ

ผู้ไปตามความพอใจ ตั้งอยู่ในความชอบใจ

พึงก้าวล่วงทิฏฐิของตนได้อย่างไรเล่า

แต่เมื่อทำตนให้เพียบพร้อม รู้อย่างไรก็พึงพูดอย่างนั้น

สัตว์เกิดใดไม่มีใครถาม

ก็บอกศีลและวัตรของตนแก่บุคคลเหล่าอื่น

สัตว์เกิดใดกล่าวถึงตัวเองเท่านั้น

ผู้ฉลาดทั้งหลายเรียกสัตว์เกิดนั้นว่า ผู้ไม่มีอริยธรรม

ส่วนภิกษุผู้สงบ ดับกิเลสแล้ว

ไม่โอ้อวดในศีลทั้งหลายว่า เราเป็นดังนี้

@เชิงอรรถ :

@๑ ดูเทียบคำแปลพร้อมทั้งอธิบายใน ขุ.ม. (แปล) ๒๙/๑๕-๒๒/๗๔-๑๐๐

อนึ่ง ภิกษุใดไม่มีกิเลสเครื่องฟูในที่ไหนๆ ในโลก

ผู้ฉลาดทั้งหลายเรียกภิกษุนั้นว่า ผู้มีอริยธรรม

เจ้าลัทธิใด มีธรรมที่กำหนดไว้ อันปัจจัยปรุงแต่งเชิดชูไว้

(แต่)ไม่ขาวสะอาด เจ้าลัทธินั้นเห็นอานิสงส์ใดในตน

อาศัยอานิสงส์นั้น และสันติ ๑- ที่กำเริบซึ่งอาศัยกันเกิดขึ้น

ความถือมั่นด้วยอำนาจทิฏฐิ มิใช่ก้าวล่วงได้ง่ายๆ

การปลงใจในธรรมทั้งหลายแล้วถือมั่น

ก็มิใช่ก้าวล่วงได้ง่าย

เพราะฉะนั้น ในความถือมั่นเหล่านั้น

นรชนย่อมสลัดทิ้งธรรมบ้าง ยึดถือธรรมไว้บ้าง

ทิฏฐิที่กำหนด(เพื่อเกิด)ในภพน้อยภพใหญ่

ของผู้มีปัญญาเครื่องกำจัดไม่มีในที่ไหนๆ ในโลก

เพราะผู้มีปัญญาเครื่องกำจัดนั้น

ละความหลอกลวงและความถือตัวได้แล้ว

ไม่มีความถือมั่น จะพึงไปด้วยเหตุอะไรเล่า

เพราะว่า ผู้มีความถือมั่นย่อมเข้าถึงวาทะในธรรมทั้งหลาย

จะพึงกล่าวคำติเตียนผู้ไม่มีความถือมั่นด้วยเหตุอะไรเล่า

เพราะทิฏฐิว่ามีอัตตา ทิฏฐิว่าไม่มีอัตตา ๒-

ไม่มีแก่ผู้ไม่มีความถือมั่นนั้น

ผู้ไม่มีความถือมั่นนั้น สลัดแล้วซึ่งทิฏฐิทั้งปวงในอัตภาพนี้แหละ

ทุฏฐัฏฐกสูตรที่ ๓ จบ

@เชิงอรรถ :

@๑ สันติ หมายถึงความสงบ มี ๓ อย่าง คือ (๑) อัจจันตสันติ (ความสงบอย่างสิ้นเชิง) หมายถึงอมตนิพพาน

@(๒) ตทังคสันติ (ความสงบด้วยองค์นั้นๆ) หมายถึงผู้บรรลุรูปฌาน ๔ และอรูปฌาน ๔ (๓) สมมุติสันติ

@(ความสงบโดยสมมติ) หมายถึงทิฏฐิ ๖๒ ในที่นี้หมายถึงสันติโดยสมมติ (ขุ.ม. (แปล) ๒๙/๑๙/๘๘-๘๙)

@๒ ทิฏฐิว่ามีอัตตา หมายถึงสัสสตทิฏฐิ ทิฏฐิว่าไม่มีอัตตา หมายถึงอุจเฉททิฏฐิ ดู ขุ.ม. (แปล) ๒๙/๒๒/

@๙๘-๑๐๐, ๙๓/๒๘๘-๒๘๙ และดู สุตตนิบาต ข้อ ๘๖๕ หน้า ๗๐๗ ในเล่มนี้ประกอบ