๔. สุทธัฏฐกสูตร

๔. สุทธัฏฐกสูตร ๑-

ว่าด้วยผู้พิจารณาเห็นความหมดจด

(พระผู้มีพระภาคตรัสแก่ภิกษุทั้งหลายดังนี้)

เราเห็นนรชนผู้หมดจดว่า เป็นผู้ไม่มีโรคอย่างยิ่ง

ความหมดจดย่อมมีแก่นรชนเพราะความเห็น

บุคคลเมื่อรู้จริงอย่างนี้ก็รู้ว่า ความเห็นนี้ยอดเยี่ยม

จึงเป็นผู้พิจารณาเห็นความหมดจด

เพราะฉะนั้น ย่อมเชื่อว่า ความเห็นนั้นเป็นญาณ

ถ้าความหมดจดมีแก่นรชนเพราะความเห็น

หรือนรชนนั้นละทุกข์ได้เพราะญาณ

นรชนผู้ยังมีอุปธินั้นย่อมหมดจดเพราะมรรคอื่น(ก็ได้)

เพราะว่า ทิฏฐิย่อมบ่งบอกถึงนรชนนั้นผู้พูดอย่างนั้น

พราหมณ์ ๒- ไม่กล่าวความหมดจดในรูปที่เห็น เสียงที่ได้ยิน

ศีลและวัตรหรืออารมณ์ที่รับรู้โดยมรรคอื่น

พราหมณ์นั้นผู้ไม่เข้าไปติดในบุญและบาป ละอัตตาได้ ๓-

เรียกว่า ผู้ไม่ทำเพิ่มเติมในโลกนี้

สมณพราหมณ์เหล่านั้นละสิ่งแรก อาศัยสิ่งหลัง

ไปตามความพลุ่งพล่าน ๔-

ย่อมข้ามกิเลสเครื่องข้องไม่ได้

@เชิงอรรถ :

@๑ ดูเทียบ ขุ.ม. (แปล) ๒๙/๒๓-๓๐/๑๐๑-๑๒๓

@๒ พราหมณ์ ในที่นี้หมายถึงผู้ลอยบาปธรรม ๗ ประการ คือ (๑) สักกายทิฏฐิ (๒) วิจิกิจฉา (๓) สีลัพพต-

@ปรามาส (๔) ราคะ (๕) โทสะ (๖) โมหะ (๗) มานะ (ขุ.ม. (แปล) ๒๙/๒๕/๑๐๔)

@๓ ละอัตตาได้ หมายถึงละ สละ และคายความยึดมั่นถือมั่น ความติดใจ ความน้อมใจเชื่อว่าเป็นอัตตาด้วย

@อำนาจตัณหา ด้วยอำนาจทิฏฐิ (ขุ.ม. (แปล) ๒๙/๒๕/๑๐๙)

@๔ ความพลุ่งพล่าน ในที่นี้หมายถึงตัณหา (ขุ.ม. (แปล) ๒๙/๒๖/๑๑๐)

สมณพราหมณ์เหล่านั้นย่อมยึดถือ ย่อมสลัดทิ้ง

เหมือนลิงจับกิ่งไม้แล้วก็ปล่อย ฉะนั้น

สัตว์เกิดสมาทานวัตรทั้งหลายเอง

ข้องอยู่ในสัญญา ๑- ย่อมดำเนินไปลุ่มๆ ดอนๆ

ส่วนผู้มีความรู้ รู้ธรรมด้วยเวททั้งหลาย ๒- แล้ว

เป็นผู้มีปัญญาอันไพบูลย์

ย่อมไม่ดำเนินไปลุ่มๆ ดอนๆ

ผู้มีปัญญานั้น เป็นผู้กำจัดเสนาในธรรมทั้งปวง คือ

รูปที่เห็น เสียงที่ได้ยิน หรืออารมณ์ที่รับรู้อย่างใดอย่างหนึ่ง

ใครๆ ในโลกนี้จะพึงกำหนดผู้มีปัญญานั้น

ผู้เห็นผู้ประพฤติเปิดเผยด้วยเหตุอะไรเล่า

สัตบุรุษทั้งหลายย่อมไม่กำหนด ไม่เชิดชู

สัตบุรุษเหล่านั้นไม่กล่าวว่าเป็นความหมดจดสุดโต่ง

สลัดกิเลสเครื่องร้อยรัดอันเป็นเหตุยึดมั่น ที่ร้อยรัดไว้แล้ว

ไม่ก่อความหวังในที่ไหนๆ ในโลก

พระอรหันต์เป็นผู้ไปพ้นเขตแดน ๓- แล้ว เป็นพราหมณ์

เพราะรู้และเห็น พระอรหันต์นั้นจึงไม่มีความถือมั่น

ไม่มีความกำหนัดในกามคุณอันเป็นที่กำหนัด

ไม่กำหนัดในสมาบัติเป็นที่คลายกำหนัด

พระอรหันต์นั้นจึงไม่มีความถือมั่นว่า ยอดเยี่ยมในโลกนี้

สุทธัฏฐกสูตรที่ ๔ จบ

@เชิงอรรถ :

@๑ ข้องอยู่ในสัญญา หมายถึงพัวพันอยู่ในกามสัญญา พยาบาทสัญญา วิหิงสาสัญญา และทิฏฐิสัญญา

@(ขุ.ม. (แปล) ๒๙/๒๗/๑๑๒)

@๒ รู้ธรรมด้วยเวททั้งหลาย หมายถึงรู้อริยสัจ ๔ ด้วยมรรคญาณ ๔ (ขุ.สุ.อ. ๒/๗๙๙/๓๖๓)

@๓ เขตแดน หมายถึงกิเลส (ขุ.สุ.อ. ๒/๘๐๒/๓๖๔)