การตรวจดูสัตวโลก ในเวลาใกล้รุ่ง ๑- เป็นพุทธกิจ แม้อันพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ไม่ทรงละโดยแท้ เพราะฉะนั้น เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพิจารณาดูสัตวโลกในเวลาใกล้รุ่ง วันหนึ่ง ชัมพุกาชีวกนี้ปรากฏภายในข่ายคือพระญาณแล้ว.

พระศาสดาทรงใคร่ครวญว่า "อะไรหนอแล จักมี?" ทรงเห็นอุปนิสัยแห่งพระอรหัตพร้อมด้วยปฏิสัมภิทาของเขาแล้ว ทรงทราบว่า "เราจักทำชัมพุกาชีวกนั้นให้เป็นต้นแล้ว กล่าวคาถาๆ หนึ่ง, ในกาลจบคาถา สัตว์ ๘ หมื่น ๔ พันจักตรัสรู้ธรรม อาศัยกุลบุตรนี้ มหาชนจักถึงความสวัสดี" ดังนี้แล้ว ____________________________ ๑- ปจฺจูสกาเล ปฏิ-อุส-กาล กาลเป็นที่กำจัดตอบซึ่งมืด.

ในวันรุ่งขึ้น เสด็จเที่ยวไปในกรุงราชคฤห์เพื่อบิณฑบาต เสด็จกลับจากบิณฑบาตแล้ว ตรัสกะพระอานนทเถระว่า "อานนท์ เราจักไปสู่สำนักของชัมพุกาชีวก."

อานนท์. พระองค์เท่านั้นจักเสด็จไปหรือ พระเจ้าข้า?