อุบาสก : มีขอรับ

สามเณร : ถ้าอย่างนั้น ขอท่านช่วยบอกทางแก่ฉันด้วย

ก็ความรักเพียงดังบุตรเกิดขึ้นแล้วแก่อุบาสกแก่ เพราะเห็นสามเณรนั้น ลำดับนั้น อุบาสกยืนอยู่ในที่นั้นนั่นแล ไม่บอกแก่สามเณรนั้น กล่าวว่า “มาเถิด ขอรับ ผมจักบอกแก่ทำน” ได้พาสามเณรนั้นไปแล้ว สามเณร เมื่อไปกับอุบาสกแก่นั้น เห็นประเทศอันประดับแล้วด้วยดอกไม้และผลไม้ต่างๆ ในระหว่างทาง จึงถามว่า “ประเทศนี้ชื่ออะไร อุบาสก ประเทศนี้ชื่ออะไร อุบาสก” ฝ่ายอุบาสกนั้นก็บอกชื่อประเทศเหล่านั้นแก่สามเณรนั้น ถึงวิหารอันตั้งอยู่ในป่าแล้วกล่าวว่า “ท่านขอรับ ที่นี่เป็นที่สบาย ขอท่านจงอยู่ในที่นี้เถิด” แล้วถามชื่อว่า “ท่านชื่ออะไร ขอรับ” เมื่อ สามเณรบอกว่า “ฉันชื่อวนวาสีติสสะ อุบาสก" จึงกล่าวว่า “พรุ่งนี้ ท่านควรไปเที่ยวบิณฑบาตในบ้านของพวกกระผม” แล้วกลับไปยังบ้านของตนนั่นแหละ บอกแก่พวกมนุษย์ว่า “สามเณรชื่อวนวาสีติสสะมายังวิหารแล้ว ขอท่านจงจัดแจงอาหารวัตถุมียาคูและภัตเป็นต้น เพื่อสามเณรนั้น”

ครั้งแรกทีเทียว สามเณรเป็นผู้ชื่อว่าติสสะ แต่นั้นได้ชื่อ ๓ ชื่อเหล่านี้คือ (๑) ปิณฑบาตทายกติสสะ (๒) กัมพลทายกติสสะ (๓) วนวาสีติสสะ ได้ชื่อ ๔ ชื่อภายในอายุ ๗ ปี รุ่งขึ้น สามเณรนั้นเข้าไปบิณฑบาตยังบ้านนั้นแต่เช้าตรู่ พวกมนุษย์ถวายภิกษาไหว้แล้ว สามเณรกล่าวว่า “ขอท่านทั้งหลายจงถึงซึ่งความสุข จงพ้นจากทุกข์เถิด” แม้มนุษย์คนหนึ่งถวายภิกษาแก่สามเณรนั้นแล้วก็ไม่สามารถจะ (กลับ) ไปยังเรือนได้อีก ทุกคนได้ยืนแลดูอยู่ทั้งนั้น แม้สามเณรนั้นก็รับภัตพอยังอัตภาพให้เป็นไปเพื่อตน ชาวบ้านทั้งสิ้นหมอบลงด้วยอกแทบเท้าของสามเณรนั้น แล้วกล่าวว่า “ท่านเจ้าข้า เมื่อท่านอยู่ในที่นี้ตลอดไตรมาสนี้ พวกกระผมจักรับสรณะ ๓ ประการ ตั้งอยู่ในศีล ๕ ประการ จักทำอุโบสถกรรม ๔ ครั้งต่อเดือน ขอท่านจงให้ปฏิญญาแก่กระผมทั้งหลาย เพื่อประโยชน์แก่การอยู่ในที่นี้เถิด”

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๑,๙๔๑

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. พาลวรรค”