๕. ปฐมสีลสุตฺตวณฺณนา

[๓๒] ปญฺจเม ปาปเกน จ สีเลนาติ ปาปกํ นาม สีลํ สีลเภทกโร อสํวโรติ วทนฺติ. ตตฺถ ยทิ อสํวโร อสีลเมว ตํ ทุสฺสีลฺยภาวโต, กถํ สีลนฺติ วุจฺจติ? ตตฺถายมธิปฺปาโย สิยา:- ยถา นาม โลเก อทิฏฺฐํ "ทิฏฺฐนฺ"ติ วุจฺจติ, อสีลวา "สีลวา"ติ, เอวมิธาปิ อสีลมฺปิ อสํวโรปิ "สีลนฺ"ติ โวหรียติ. อถ วา "กตเม จ ถปติ อกุสลา สีลา, อกุสลํ กายกมฺมํ อกุสลํ วจีกมฺมํ ปาปโก อาชีโว"ติ ๑- วจนโต อกุสลธมฺเมสุปิ อตฺเถว สีลสมญฺญา, ตสฺมา ปริจยวเสน สภาวสิทฺธิ วิย ปกติภูโต สพฺโพ สมาจาโร "สีลนฺ"ติ วุจฺจติ. ตตฺถ ยํ อโกสลฺลสมฺภูตฏฺเฐน อกุสลํ ลามกํ, ตํ สนฺธายาห "ปาปเกน จ สีเลนา"ติ. ปาปิกาย จ ทิฏฺฐิยาติ สพฺพาปิ มิจฺฉาทิฏฺฐิโย ปาปิกาว, วิเสสโต ปน อเหตุกทิฏฺฐิ อกิริยทิฏฺฐิ นตฺถิกทิฏฺฐีติ อิมา ติวิธา ทิฏฺฐิโย ปาปิกตรา. ตตฺถ ปาปเกน สีเลน สมนฺนาคโต ปุคฺคโล ปโยควิปนฺโน โหติ, ปาปิกาย

ปญฺจมสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.