๕. สีลสูตร ที่ ๑

๕. ปฐมสีลสุตฺตวณฺณนา

ปญฺจเม ปาปเกน จ สีเลนาติ ปาปกํ นาม สีลํ สีลเภทกโร อสํวโรติ วทนฺติ. ตตฺถ ยทิ อสํวโร อสีลเมว ตํ ทุสฺสีลฺยภาวโต, กถํ สีลนฺติ วุจฺจติ? ตตฺถายมธิปฺปาโย สิยา:- ยถา นาม โลเก อทิฏฺฐํ "ทิฏฺฐนฺ"ติ วุจฺจติ, อสีลวา "สีลวา"ติ, เอวมิธาปิ อสีลมฺปิ อสํวโรปิ "สีลนฺ"ติ โวหรียติ. อถ วา "กตเม จ ถปติ อกุสลา สีลา, อกุสลํ กายกมฺมํ อกุสลํ วจีกมฺมํ ปาปโก อาชีโว"ติ ๑- วจนโต อกุสลธมฺเมสุปิ อตฺเถว สีลสมญฺญา, ตสฺมา ปริจยวเสน สภาวสิทฺธิ วิย ปกติภูโต สพฺโพ สมาจาโร "สีลนฺ"ติ วุจฺจติ. ตตฺถ ยํ อโกสลฺลสมฺภูตฏฺเฐน อกุสลํ ลามกํ, ตํ สนฺธายาห "ปาปเกน จ สีเลนา"ติ. ปาปิกาย จ ทิฏฺฐิยาติ สพฺพาปิ มิจฺฉาทิฏฺฐิโย ปาปิกาว, วิเสสโต ปน อเหตุกทิฏฺฐิ อกิริยทิฏฺฐิ นตฺถิกทิฏฺฐีติ อิมา ติวิธา ทิฏฺฐิโย ปาปิกตรา. ตตฺถ ปาปเกน สีเลน สมนฺนาคโต ปุคฺคโล ปโยควิปนฺโน โหติ, ปาปิกาย

@เชิงอรรถ: ๑ ม.ม. ๑๓/๒๖๔/๒๓๗ ทิฏฺฐิยา สมนฺนาคโต อาสยวิปนฺโน โหติ, เอวํ ปโยคาสยวิปนฺโน ปุคฺคโล นิรยูปโค โหติเยว. เตน วุตฺตํ "อิเมหิ โข ภิกฺขเว ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปุคฺคโล ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต, เอวํ นิรเย"ติ. เอตฺถ จ "ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต"ติ อิทํ ลกฺขณวจนํ ทฏฺฐพฺพํ, น ตนฺตินิทฺเทโส, ยถาตํ โลเก "ยทิ เม พฺยาธิตา สิยุํ, อิเมสํ อิทํ เภสชฺชํ ทาตพฺพนฺ"ติ. อญฺเญสุปิ อีทิเสสุ ฐาเนสุ เอเสว นโย. ทุปฺปญฺโญติ นิปฺปญฺโญ.

ปญฺจมสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.