๑๐. ติลทักขิณวิมาน

10. Tiladakkhiṇavimānavaṇṇanā

abhikkantena vaṇṇenāti tiladakkhiṇavimānaṃ. Tassa kā uppatti? bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena ca samayena rājagahe aññatarā itthī gabbhinī tile dhovitvā ātape sukkhāpeti telaṃ pātukāmā. 1- Sā ca parikkhīṇāyukā taṃ divasameva cavanadhammā, nirayasaṃvattanikaṃ cassā kammaṃ okāsaṃ katvā ṭhitaṃ. Atha naṃ bhagavā paccūsavelāyaṃ lokaṃ volokento dibba- cakkhunā disvā cintesi "ayaṃ itthī ajja kālaṃ katvā niraye nibbattissati, yannūnāhaṃ tilabhikkhāpaṭiggahaṇena taṃ saggūpagaṃ kareyyan"ti. So sāvatthito taṃkhaṇeneva rājagahaṃ gantvā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahe piṇḍāya caranto anupubbena tassā gehadvāraṃ sampāpuṇi. 2- Sā itthī bhagavantaṃ passitvā sañjātapītisomanassā sahasā uṭṭhahitvā katañjalī aññaṃ dātabbayuttakaṃ apassantī hatthapāde dhovitvā tile rāsiṃ katvā ubhohi. Hatthehi pariggahetvā añjalipūraṃ tilaṃ bhagavato patte ākiritvā bhagavantaṃ vandi. Taṃ bhagavā anukampamāno "sukhinī hohī"ti vatvā pakkāmi. Sā tassā rattiyā paccūsasamaye kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane dvādasayojanike kanakavimāne suttapabuddhā viya nibbatti.

Athāyasmā mahāmoggallānatthero 3- devacārikaṃ 4- caranto heṭṭhā vuttanayeneva upagantvā 4-

"abhikkantena vaṇṇena yā tvaṃ tiṭṭhasi devate

obhāsentī disā sabbā osadhī viya tārakā.

@Footnote: 1 Ma. kevalaṃ tilatelaṃ pātukāmā, cha. telaṃ kātukāmā 2 cha.Ma. pāpuṇi

@3 cha.Ma. mahāmoggallāno 4-4 cha.Ma. caranto taṃ accharāsahassaparivutaṃ mahatiyā

@deviddhiyā virocamānamupagantvā

Kena te'tādiso vaṇṇo kena te idha mijjhati

uppajjanti ca te bhogā ye keci manaso piyā.

Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve

manussabhūtā kimakāsi puññaṃ

kenāsi evañjalitānubhāvā

vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī"ti pucchi.

Sā devatā attamanā moggallānena pucchitā

pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi yassa kammassidaṃ phalaṃ.

"ahaṃ manussesu manussabhūtā

purimāya jātiyā manussaloke.

Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ vippasannamanāvilaṃ

āsajja dānaṃ adāsiṃ akāmā tiladakkhiṇaṃ

dakkhiṇeyyassa buddhassa pasannā sehi 1- pāṇibhi.

Tena me'tādiso vaṇṇo tena me idha mijjhati

uppajjanti ca me bhogā ye keci manaso piyā.

Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva

manussabhūtā yamakāsi puññaṃ

tenamhi evañjalitānubhāvā

vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī"ti sā vissajjesi.

@Footnote: 1 ka. sakehi. evamuparipi

#[90] Tattha āsajjāti ayaṃ āsajjasaddo "āsajja naṃ tathāgatan"tiādīsu 1- ghaṭṭane āgato. "āsajja dānaṃ detī"tiādīsu 2- samāgame. Idhāpi samāgameyeva daṭṭhabbo. Tasmā āsajjāti samāgantvā, samavāyena sampatvāti attho. Tenāha "akāmā"ti. Sā hi deyyadhammasaṃvidhānapubbakaṃ purimasiddhaṃ dānasaṅkappaṃ vinā sahasā sampatte bhagavati pavattitaṃ tiladānaṃ sandhāyāha "āsajja dānaṃ adāsiṃ, akāmā tiladakkhiṇan"ti. Sesaṃ vuttanayameva.

Tiladakkhiṇavimānavaṇṇanā niṭṭhitā.