๘. มิคลุททกเปตวัตถุ ที่ ๒
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๑๑๘ · บรรทัด ๔๒๕๑
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรไทย ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
๑๑๘. ๘. ทุติยมิคลุทฺทกเปตวตฺถุวณฺณนา
กูฏาคาเร จ ปาสาเทติ อิทํ ภควติ เวฬุวเน วิหรนฺเต อปรํ มิคลุทฺทกเปตํ อารพฺภ วุตฺตํ.
ราชคเห กิร อญฺญตโร มาควิโก มาณโว วิภวสมฺปนฺโนปิ สมาโน โภคสุขํ ปหาย รตฺตินฺทิวํ มิเค หนนฺโต วิจรติ. ตสฺส สหายภูโต เอโก อุปาสโก อนุทฺทยํ ปฏิจฺจ "สาธุ สมฺม ปาณาติปาตโต วิรมาหิ, มา เต อโหสิ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา"ติ โอวาทํ อทาสิ. โส ตํ อนาทิยิ. อถ โส อุปาสโก อญฺญตรํ อตฺตโน มโนภาวนียํ ขีณาสวตฺเถรํ ยาจิ "สาธุ ภนฺเต อมุกปุริสสฺส ๑- ตถา ธมฺมํ เทเสถ, ยถา โส ปาณาติปาตโต วิรเมยฺยา"ติ.
อเถกทิวสํ โส เถโร ราชคเห ปิณฺฑาย จรนฺโต ตสฺส เคหทฺวาเร อฏฺฐาสิ, ตํ ทิสฺวา โส มาควิโก สญฺชาตพหุมาโน ปจฺจุคฺคนฺตฺวา เคหํ ปเวเสตฺวา อาสนํ ปญฺญาเปตฺวา อทาสิ. นิสีทิ เถโร ปญฺญตฺเต อาสเน, โสปิ เถรํ อุปสงฺกมิตฺวา นิสีทิ. ตสฺส เถโร ปาณาติปาเต อาทีนวํ ๒- ตโต วิรติยา อานิสํสญฺจ ปกาเสสิ. โส ตํ สุตฺวาปิ ตโต วิรมิตุํ น อิจฺฉิ. อถ นํ เถโร อาห "สเจ ตฺวํ อาวุโส สพฺเพน สพฺพํ วิรมิตุํ น สกฺโกสิ, รตฺติมฺปิ ตาว วิรมสฺสู"ติ, โส "สาธุ ภนฺเต วิรมามิ รตฺตินฺ"ติ ตโต วิรมิ, เสสํ อนนฺตรวตฺถุสทิสํ. คาถาสุ ปน:-
"กูฏาคาเร จ ปาสาเท ปลฺลงฺเก โคนกตฺถเต ๓-
ปญฺจงฺคิเกน ตุริเยน รมสิ สุปฺปวาทิเต.
ตโต รตฺยา วิวสาเน ๔- สูริยุคฺคมนํ ปติ
อปวิทฺโธ สุสานสฺมึ พหุทุกฺขํ นิคจฺฉสิ.
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. อสุกปุริสสฺส ๒ สี.,อิ. อาทีนวํ กเถตฺวา
@๓ ม. โคณสนฺถเต ๔ สี. รตฺยาพฺยวสาเน
กึ นุ กาเยน วาจาย มนสา ทุกฺกฏํ กตํ
กิสฺสกมฺมวิปาเกน อิทํ ทุกฺขํ นิคจฺฉสี"ติ ตีหิ คาถาหิ นารทตฺเถโร นํ ปฏิปุจฺฉิ. อถสฺส เปโต:-
"อหํ ราชคเห รมฺเม รมณีเย คิริพฺพเช
มิคลุทฺโท ปุเร อาสึ ลุทฺโท จาสิมสญฺญโต.
ตสฺส เม สหาโย สุหทโย สทฺโธ อาสิ อุปาสโก
ตสฺส กุลูปโก ภิกฺขุ อาสิ โคตมสาวโก
โสปิ มํ อนุกมฺปนฺโต นิวาเรสิ ปุนปฺปุนํ.
`มากาสิ ปาปกํ กมฺมํ มา ตาต ทุคฺคตึ อคา
สเจ อิจฺฉสิ เปจฺจ สุขํ วิรม ปาณวธา อสํยมา.'
ตสฺสาหํ วจนํ สุตฺวา
สุขกามสฺส หิตานุกมฺปิโน
นากาสึ สกลานุสาสนึ
จิรปาปาภิรโต อพุทฺธิมา.
โส มํ ปุน ภูริสุเมธโส
อนุกมฺปาย สํยเม นิเวสยิ
`สเจ ทิวา หนสิ ปาณิโน
อถ เต รตฺตึ ภวตุ สํยโม.'
สฺวาหํ ทิวา หนิตฺวา ปาณิโน
วิรโต รตฺติมโหสิ สญฺญโต
รตฺตาหํ ปริจาเรมิ
ทิวา ขชฺชามิ ทุคฺคโต.
ตสฺส กมฺมสฺส กุสลสฺส
อนุโภมิ รตฺตึ อมานุสึ
ทิวา ปฏิหตาว กุกฺกุรา
อุปธาวนฺติ สมนฺตา ขาทิตุํ.
เย จ เต สตตานุโยคิโน
ธุวํ ปยุตฺตา ๑- สุคตสฺส สาสเน
มญฺญามิ เต อมตเมว เกวลํ
อธิคจฺฉนฺติ ปทํ อสงฺขตนฺ"ติ ตมตฺถํ อาจิกฺขิ. ตาสํ อตฺโถ เหฏฺฐา วุตฺตนโยว.
ทุติยมิคลุทฺทกเปตวตฺถุวณฺณนา นิฏฺฐิตา.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๓๑ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด