๕. อุจฉุเปตวัตถุ
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๑๒๕ · บรรทัด ๔๗๑๕
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
125. 5. Ucchupetavatthuvaṇṇanā
idaṃ mama ucchuvanaṃ mahantanti idaṃ ucchupetavatthu. Tassa kā uppatti?
bhagavati veḷuvane viharante aññataro puriso ucchukalāpaṃ khandhe katvā ekaṃ ucchuṃ khādanto gacchati. Atha aññataro upāsako sīlavā kalyāṇadhammo bāladārakena saddhiṃ tassa piṭṭhito piṭṭhito gacchati. Dārako ucchuṃ passitvā "dehī"ti parodati. Upāsako dārakaṃ parodantaṃ disvā taṃ purisaṃ saṅgaṇhanto tena saddhiṃ sallāpamakāsi, so pana puriso tena saddhiṃ na kiñci ālapi, dārakassa ucchukhaṇḍampi nādāsi. Upāsako taṃ dārakaṃ dassetvā "ayaṃ dārako ativiya rodati, imassa ekaṃ ucchukhaṇḍaṃ dehī"ti āha. Taṃ sutvā so puriso asahanto 1- paṭihatacittaṃ 2- upaṭṭhapetvā anādaravasena ekaṃ ucchulaṭṭhiṃ piṭṭhito khipi.
So aparena samayena kālaṃ katvā ciraṃ paribhāvitassa lobhassa vasena petesu nibbatti, tassa phalaṃ nāma sakakammasarikkhakaṃ 3- hotīti aṭṭhakarīsamattaṃ ṭhānaṃ avattharantaṃ
@Footnote: 1 Ma. apasārento 2 Sī. paribhavacittaṃ 3 Ma. kammasarikkhakaṃ Añjanavaṇṇaṃ musaladaṇḍaparimāṇehi ucchūhi ghanasañchannaṃ mahantaṃ ucchuvanaṃ nibbatti. Tasmiṃ khāditukāmatāya "ucchuṃ gahessāmī"ti upagatamatte taṃ ucchū abhihananti, so tena mucchito patati.
Athekadivasaṃ āyasmā mahāmoggallāno rājagahaṃ piṇḍāya gacchanto antarāmagge taṃ petaṃ addasa. So theraṃ disvā attanā katakammaṃ pucchi 1-:-
"idaṃ mama ucchuvanaṃ mahantaṃ
nibbattati puññaphalaṃ anappakaṃ
taṃ dāni me na paribhogameti 2-
ācikkha bhante kissa ayaṃ vipāko.
Haññāmi khajjāmi ca vāyamāmi
parisakkāmi paribhuñjituṃ kiñci
svāhaṃ chinnathāmo kapaṇo lālapāmi
kissa kammassa ayaṃ vipāko.
Vighāto cāhaṃ paripatāmi chamāyaṃ
parivattāmi vāricarova ghamme
rudato 3- ca me assukā niggalanti
ācikkha bhante kissa ayaṃ vipāko.
Chāto kilanto ca pipāsito ca
santassito 4- sātasukhaṃ na vinde
pucchāmi taṃ etamatthaṃ bhadante
kathaṃ nu ucchuparibhogaṃ labheyyan"ti.
@Footnote: 1 ka. paribhogaṃ upeti 3 ka. dūrato 4 ka. saṃtāsito
"pure tuvaṃ kammamakāsi attanā
manussabhūto purimāya jātiyā
ahañca taṃ etamatthaṃ vadāmi
sutvāna tvaṃ etamatthaṃ vijāna.
Ucchuṃ tuvaṃ khādamāno payāto
puriso ca te piṭṭhito anvagacchi
so ca taṃ paccāsanto kathesi
tassa tuvaṃ na kiñci ālapittha.
So ca taṃ abhaṇantaṃ ayāci
dehayya ucchunti ca taṃ avoca
tassa tuvaṃ piṭṭhito ucchuṃ adāsi
tassetaṃ kammassa ayaṃ vipāko.
1- Iṅgha tvaṃ gantvāna piṭṭhito gaṇheyyāsi 1-
gahetvāna taṃ khādassu yāvadatthaṃ
teneva tvaṃ attamano bhavissasi
haṭṭho cudaggo ca pamodito cāti.
Gantvāna so piṭṭhito aggahesi
gahetvāna taṃ khādi yāvadatthaṃ
teneva so attamano ahosi
haṭṭho cudaggo ca pamodito cā"ti. Vacanapaṭivacanagāthā petena therena ca vuttā.
@Footnote: 1-1 Sī. iṅgha tvaṃ piṭṭhito gaṇha ucchuṃ
#[737-8] Tattha kissāti kīdisassa, kammassāti adhippāyo. Haññāmīti vihaññāmi vighātaṃ āpajjāmi. Vihaññāmīti vā vibādhiyāmi, visesato pīḷiyāmīti attho. Khajjāmīti khādiyāmi, asipattasadisehi 1- nisitehi khādantehi viya ucchupattehi kantiyāmīti attho. Vāyamāmīti ucchuṃ khādituṃ vāyāmaṃ karomi. Parisakkāmīti payogaṃ karomi. Paribhuñjitunti ucchurasaṃ paribhuñjituṃ, ucchuṃ khāditunti attho. Chinnathāmoti chinnasaho 2- upacchinnathāmo, parikkhīṇabaloti attho. Kapaṇoti dīno. Lālapāmīti dukkhena aṭṭito ativiya vilapāmi.
#[739] Vighātoti vighātavā, vihatabalo vā. Paripatāmi chamāyanti ṭhātuṃ asakkonto bhūmiyaṃ papatāmi. Parivattāmīti paribbhamāmi. Vāricarovāti maccho viya. Ghammeti ghammasantatte thale.
#[740-4] Santassitoti 3- oṭṭhakaṇṭhatālūnaṃ sosappattiyā suṭṭhu tasito. Sātasukhanti sātabhūtaṃ sukhaṃ. Na vindeti na labhāmi. Tanti tuvaṃ. Vijānāti vijānāhi. Payātoti gantuṃ āraddho. Anvagacchīti anubandhi. Paccāsantoti paccāsīsamāno. Tassetaṃ kammassāti ettha etanti nipātamattaṃ, tassa kammassāti attho. Piṭṭhito gaṇheyyāsīti attano piṭṭhipasseneva ucchuṃ gaṇheyyāsi. Pamoditoti pamudito.
#[745] Gahetvāna taṃ khādi yāvadatthanti therena āṇattiniyāmena ucchuṃ gahetvā yathāruci khāditvā mahantaṃ ucchukalāpaṃ gahetvā therassa upanesi, thero taṃ anuggaṇhanto teneva taṃ ucchukalāpaṃ gāhāpetvā veḷuvanaṃ gantvā bhagavato adāsi, bhagavā bhikkhusaṃghena saddhiṃ taṃ paribhuñjitvā anumodanaṃ akāsi, peto pasannacitto vanditvā gato, tato paṭṭhāya yathāsukhaṃ ucchuṃ paribhuñji. So aparena samayena kālaṃ katvā tāvatiṃsesu uppajji. Sā panesā petassa
@Footnote: 1 Sī.,i. asipattasaṇaṭhānasadisehi 2 Ma. chinnasabhāvo 3 Sī. santasitoti Pavatti manussaloke pākaṭā ahosi. Atha manussā satthāraṃ upasaṅkamitvā taṃ pavattiṃ pucchiṃsu. Satthā tesaṃ tamatthaṃ vitthārato kathetvā dhammaṃ desesi, taṃ sutvā manussā maccheramalato paṭiviratā ahesunti.
Ucchupetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๑ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด