๑๑. ปาฏลีปุตตเปตวัตถุ

131. 11. Pāṭaliputtapetavatthuvaṇṇanā

diṭṭhā tayā nirayā tiracchānayonīti idaṃ satthari jetavane viharante aññataraṃ vimānapetaṃ ārabbha vuttaṃ.

Sāvatthivāsino kira pāṭaliputtavāsino ca bahū vāṇijā nāvāya suvaṇṇabhūmiṃ agamiṃsu. Tattheko upāsako ābādhiko mātugāme paṭibaddhacitto kālamakāsi. So katakusalopi devalokaṃ anupapajjitvā itthiyā paṭibaddhacittatāya samuddamajjhe vimānapeto hutvā nibbatti. Yassaṃ pana so paṭibaddhacitto, sā itthī suvaṇṇabhūmigāminiṃ

@Footnote: 1 Ma. nivattāma appapuññatāya akatakalyāṇatāya 2 Ma. paṭivisāma

@3 Sī. dānādīni puññāni karonto sucaritanirato Nāvaṃ 1- abhiruyha gacchati. Atha kho so peto taṃ itthiṃ gahetukāmo nāvāya gamanaṃ uparundhi. Atha vāṇijā "kena nu kho kāraṇena ayaṃ nāvā na gacchatī"ti vīmaṃsantā kāḷakaṇṇisalākaṃ vicāresuṃ, amanussiddhiyā yāvatatiyaṃ tassā eva itthiyā pāpuṇi, yassaṃ so paṭibaddhacitto, taṃ disvā vāṇijā veḷukalāpaṃ samudde otāretvā tassa upari taṃ itthiṃ otāresuṃ, itthiyā otāritamattāya nāvā vegena suvaṇṇabhūmiṃ abhimukhā 2- pāyāsi. Amanusso taṃ itthiṃ attano vimānaṃ āropetvā tāya saddhiṃ abhirami.

Sā ekaṃ saṃvaccharaṃ atikkamitvā nibbinnarūpā taṃ petaṃ yācantī āha "ahaṃ idha vasantī mayhaṃ samparāyikaṃ atthaṃ kātuṃ na labhāmi, sādhu mārisa maṃ pāṭaliputtameva nehī"ti. So tāya yācito:-

"diṭṭhā tayā nirayā tiracchānayoni

petā asurā athavāpi mānusā devā

sayamaddasa kammavipākamattano

nessāmi taṃ pāṭaliputtamakkhataṃ

tattha gantvā kusalaṃ karohi kamman"ti gāthamāha.

Tattha diṭṭhā tayā nirayāti ekacce paccekanirayāpi tayā diṭṭhā. Tiracchānayonīti mahānubhāvā nāgasupaṇṇāditiracchānāpi diṭṭhā tayāti yojanā. Petāti khuppipāsādibhedā petā. Asurāti kālakañcikādibhedā asuRā. Devāti ekacce cātumahārājikā devā. So kira attano ānubhāvena antarantarā taṃ gahetvā paccekanirayādike dassento vicarati, tena evamāha. Sayamaddasa kammavipākamattanoti

@Footnote: 1 Sī.,i. taṃ nāvaṃ 2 Sī.,i. suvaṇṇabhūmiyābhimukhā Nirayādike visesato gantvā passantī sayameva attanā katakammānaṃ vipākaṃ paccakkhato addasa adakkhi. Nessāmi taṃ pāṭaliputtamakkhatanti idānāhaṃ taṃ akkhataṃ kenaci aparikkhataṃ manussarūpeneva pāṭaliputtaṃ nayissāmi. Tvaṃ pana tattha gantvā kusalaṃ karohi kammaṃ 1-, kammavipākassa paccakkhato diṭṭhattā yuttapayuttā puññaniratā hohīti attho.

Atha sā itthī tassa vacanaṃ sutvā attamanā:-

"atthakāmosi me yakkha hitakāmosi devate

karomi tuyhaṃ vacanaṃ tvaṃsi ācariyo mama.

Diṭṭhā mayā nirayā tiracchānayoni

petā asurā athavāpi mānusā devā 2-

sayamaddasaṃ kammavipākamattano

kāhāmi puññāni anappakānī"ti gāthamāha.

Atha so peto taṃ itthiṃ gahetvā ākāsena gantvā pāṭaliputtanagarassa majjhe ṭhapetvā pakkāmi. Athassā ñātimittādayo taṃ disvā "mayaṃ pubbe samudde pakkhittā matāti assumha, sā ayaṃ diṭṭhā vata bho sotthinā āgatā"ti abhinandamānā samāgantvā tassā pavattiṃ pucchiṃsu. Sā tesaṃ ādito paṭṭhāya attanā diṭṭhaṃ anubhūtañca sabbaṃ kathesi. Sāvatthivāsinopi kho te vāṇijā anukkamena sāvatthiṃ upagatakāle satthu santikaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisinnā taṃ pavattiṃ bhagavato ārocesuṃ. Bhagavā tamatthaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā catunnaṃ parisānaṃ dhammaṃ desesi, taṃ sutvā mahājano saṃvegajāto dānādikusaladhammanirato ahosīti.

Pāṭaliputtapetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.

@Footnote: 1 Sī. kammanti 2 ka. vāpi manussadevā