ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๒๖
  6. /
  7. …
  8. /
  9. เถรคาถา
  10. /
  11. เอกกนิบาต
  12. /
  13. ๑. ปฐมวรรค
  14. /
  15. ๖. สีตวนิยเถรคาถา

๖. สีตวนิยเถรคาถา

เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๑๔๓ · บรรทัด ๕๐๐๖

คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

143. 6. Sītavaniyattheragāthāvaṇṇanā 1-

yo sītavananti āyasmato sambhūtattherassa gāthā. Kā uppatti?

ito kira aṭṭhārasādhikassa kappasatassa matthake atthadassī nāma sambuddho 2- loke uppajjitvā sadevakaṃ lokaṃ saṃsāramahoghato tārento ekadivasaṃ mahatā bhikkhusaṃghena saddhiṃ gaṅgātīraṃ upagañchi, 3- tasmiṃ kāle ayaṃ gahapatikule nibbatto tattha bhagavantaṃ passitvā pasannamānaso upasaṅkamitvā vanditvā "kiṃ bhante pāraṃ gantukāmatthā"ti pucchi. Bhagavā "gamissāmā"ti avoca. So tāvadeva nāvāsaṅghāṭaṃ yojetvā upanesi. Satthā taṃ anukampanto saha bhikkhusaṃghena nāvaṃ abhiruhi. So sayaṃ nāvaṃ abhiruyha 4- sukheneva paratīraṃ sampāpetvā bhagavantaṃ bhikkhusaṃghañca dutiyadivase mahādānaṃ pavattetvā anugantvā pasannacitto vanditvā nivatti. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaritvā ito terasādhikakappasatassa matthake khattiyakule nibbattitvā rājā ahosi cakkavattī dhammiko dhammarājā. So satte sugatimagge patiṭṭhāpetvā tato cuto ekanavutikappe vipassissa bhagavato sāsane pabbajitvā dhūtadhamme samādāya susāne vasanto samaṇadhammaṃ akāsi. Puna kassapassa bhagavato kālepi tassa sāsane tīhi sahāyehi saddhiṃ pabbajitvā vīsativassa- sahassāni samaṇadhammaṃ katvā ekaṃ buddhantaraṃ devamanussesu saṃsaritvā imasmiṃ buddhuppāde rājagahe brāhmaṇamahāsālassa putto hutvā nibbatti. Tassa "sambhūto"ti nāmaṃ akaṃsu. So vayappatto brāhmaṇasippesu nipphattiṃ gato. Bhūmijo jeyyaseno abhirādhanoti tīhi sahāyehi saddhiṃ bhagavato santikaṃ gato dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbaji. Ye sandhāya vuttaṃ:-

@Footnote: 1 ka. sambhūtattheragāthāvaṇṇanā 2 ka. sammāsambuddho 3 cha.Ma. upagacchi

@4 cha.Ma. so sayampi abhiruyha, Ma. sayaṃ abhirūyha

"bhūmijo jeyyaseno ca sambhūto abhirādhano

ete dhammaṃ abhiññāsuṃ sāsane varatādino"ti.

Atha sambhūto bhagavato santike kāyagatāsatikammaṭṭhānaṃ gahetvā nibaddhaṃ sītavane vasati. Tenevāyasmā "sītavaniyo"ti paññāyittha. Tena ca samayena vessavaṇo mahārājā kenacideva karaṇīyena jambudīpe dakkhiṇadisābhāgaṃ uddissa ākāsena gacchanto theraṃ abbhokāse nisīditvā kammaṭṭhānaṃ manasikarontaṃ disvā vimānato oruyha theraṃ vanditvā "yadā thero samādhito vuṭṭhahissati, tadā mama āgamanaṃ ārocetha, ārakkhañcassa karothā"ti dve yakkhe āṇāpetvā pakkāmi. Te therassa samīpe 1- ṭhatvā manasikāraṃ paṭisaṃharitvā nisinnakāle ārocesuṃ. Taṃ sutvā thero "tumhe mama vacanena vessavaṇamahārājassa kathetha, bhagavatā attano sāsane ṭhitānaṃ satiārakkhā nāma ṭhapitā atthi, sāyeva mādise rakkhati, tvaṃ tattha 2- appossukko hohi, bhagavato ovāde ṭhitānaṃ edisāya ārakkhāya karaṇīyaṃ natthī"ti te vissajjetvā tāvadeva vipassanaṃ vaḍḍhetvā vijjāttayaṃ sacchākāsi. Tato vessavaṇo nivattamāno therassa samīpaṃ patvā sammukhākāra 3- sallakkhaṇenevassa katakiccabhāvaṃ ñatvā sāvatthiṃ gantvā bhagavato ārocetvā satthu sammukho 4- theraṃ abhitthavanto:-

"satiārakkhasampanno dhitimā vīriyasamāhito

anujāto satthu sambhūto tevijjo maccupāragū"ti imāya gāthāya therassa guṇe vaṇṇesi. Tena vuttaṃ apadāne 5-:-

"atthadassī tu bhagavā dipadindo narāsabho

@Footnote: 1 Sī. santike 2 Sī. tvaṃ tāta 3 cha.Ma. mukhākāra.. 4 cha.Ma. sammukhā

@5 khu.apa. 32/15/280 taraṇiyattherāpadāna

Purakkhato sāvakehi gaṅgātīramupāgami.

Samatitti kākapeyyā gaṅgā āsi duruttarā

uttārayiṃ 1- bhikkhusaṃghaṃ buddhañca dipaduttamaṃ.

Aṭṭhārase kappasate yaṃ kammamakariṃ tadā

duggatiṃ nābhijānāmi taraṇāya idaṃ phalaṃ.

Terasito 2- kappasate pañca sabbobhavā ahuṃ

sattaratanasampannā cakkavattī mahabbalā.

Pacchime ca bhave asmiṃ jātohaṃ brāhmaṇe kule

saddhiṃ tīhi 3- sahāyehi pabbajiṃ satthu sāsane.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Athāyasmā sambhūto bhagavantaṃ dassanāya gacchante bhikkhū disvā "āvuso mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandatha, evañca vadethā"ti vatvā dhammādhikaraṇaṃ attano satthu aviheṭhitabhāvaṃ 4- pakāsento "yosītavanan"ti gāthamāha. Te bhikkhū bhagavantaṃ upasaṅkamitvā vanditvā sambhūtattherassa sāsanaṃ sampaṭivedentā 5- "āyasmā bhante sambhūto bhagavato pāde sirasā vandati, evañca vadatī"ti vatvā taṃ kathaṃ 6- ārocesuṃ, taṃ sutvā bhagavā "paṇḍito bhikkhave sambhūto bhikkhu paccapādi dhammassānudhammaṃ, na ca maṃ dhammādhikaraṇaṃ viheṭheti. 7- Vessavaṇena tassattho 8- mayhaṃ ārocito"ti āha.

[6]

Yaṃ pana te bhikkhū sambhūtattherena vuttaṃ 9- :-

@Footnote: 1 ka. uttāresiṃ 2 cha.Ma. teraseto 3 pāli. tehi (mahācuḷa.) 4 Ma. avisodhitabhāvaṃ

@5 Sī. nivedentā, cha.Ma. sampavedentā 6 cha.Ma. taṃ gāthaṃ 7 Sī. paccayādidhammassa

@ anudhammaṃ paṭipanno na mamaṃ dhammādhikaraṇaṃ vihesesi 8 Sī. tassevāyamattho

@9 Sī. yaṃ panete bhikkhū tattha tattha therena vuttaṃ

1- "yo sītavanaṃ upagā bhikkhu

eko santusito samāhitatto

vijitāvī apetalomahaṃso

rakkhaṃ kāyagatāsatiṃ dhitimā"ti gāthaṃ satthu nivedesuṃ. 1-

Tattha sītavananti evaṃnāmakaṃ rājagahasamīpe mahantaṃ bheravaṃ susānavanaṃ. Upagāti nivāsanavasena upagañchi. 2- Etena bhagavatā anuññātaṃ pabbajitānurūpaṃ nivāsanaṭṭhānaṃ dasseti. Bhikkhūti saṃsāre bhayassa ikkhanato bhinnakilesatāya ca bhikkhu. Ekoti adutiyo, adutiyo, etena kāyavivekaṃ dasseti. Santusitoti santuṭṭho. Etena catupaccayasantosalakkhaṇaṃ ariyavaṃsaṃ dasseti. Samāhitattoti upacārappanābhedena samādhinā samāhitacitto, etena vivekabhāvanāmukhena 3- bhāvanārāmaṃ ariyavaṃsaṃ dasseti. Vijitāvīti sāsane sammāpaṭipajjantena vijetabbaṃ kilesagaṇaṃ vijitvā ṭhito, etena upadhivivekaṃ dasseti. Bhayahetūnaṃ kilesānaṃ apagatattā apetalomahaṃso, etena sammāpaṭipattiyā phalaṃ dasseti. Rakkhanti rakkhanto. Kāyagatāsatinti kāyārammaṇaṃ satiṃ, kāyagatāsatikammaṭṭhānaṃ paribrūhanavasena avissajjento. Dhitimāti dhīro, samāhitattaṃ vijitāvibhāvataṃ vā 4- upādāya paṭipattidassanametaṃ. Ayaṃ hettha saṅkhepattho:- so bhikkhu vivekasukhānupekkhāya eko sītavanaṃ upāgami, upāgato ca lolabhāvābhāvato santuṭṭho dhitimā kāyagatāsatikammaṭṭhānaṃ bhāvento tathādhigataṃ jhānaṃ pādakaṃ katvā āraddhavipassanaṃ ussukkāpetvā adhigatena aggamaggena samāhito vijitāvī ca hutvā katakiccatāya bhayahetūnaṃ sabbaso apagatattā apetalomahaṃ so jātoti.

Sītavaniyattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.

@Footnote: 1-1 cha.Ma. "yo sītavanan"ti gāthaṃ satthu nivedesuṃ 2 cha.Ma. upagacchi

@3 cha.Ma. cittaviveka... 4 Sī. samāhitattā vijitāvī, vibhāvī, taṃ vā

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้า๕. ทัพพเถรคาถากลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๒๖๑. ปฐมวรรคหัวข้อถัดไป๗. ภัลลิยเถรคาถา