๑. จูฬวัจจฉเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๑๔๘ · บรรทัด ๕๐๔๗
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Dutiyavagga
148. 1. Cūḷavacchattheragāthāvaṇṇanā
pāmujjabahuloti 1- āyasmato cūḷavacchattherassa 2- gāthā. Kā uppatti?
so kira padumuttarassa bhagavato kāle daliddakule nibbattitvā paresaṃ bhatiyā jīvitaṃ kappento bhagavato sāvakaṃ sujātaṃ nāma theraṃ paṃsukūlaṃ pariyesantaṃ disvā pasannamānaso upasaṅkamitvā vatthaṃ datvā pañcapatiṭṭhitena vandi. So tena puñña- kammena tettiṃsakkhattuṃ devarajjaṃ kāresi. Sattasattatikkhattuṃ cakkavattirājā ahosi, anekavāre 3- padesarājā. Evaṃ devamanussesu saṃsaranto kassapassa bhagavato sāsane osakkamāne pabbajitvā samaṇadhammaṃ katvā ekaṃ buddhantaraṃ devamanussagatīsu aparāparaṃ parivattento amhākaṃ bhagavato kāle kosambiyaṃ brāhmaṇakule nibbatti. Cūḷavacchotissa 4- nāmaṃ ahosi. So vayappatto brāhmaṇasippesu nipphattiṃ gato buddhaguṇe sutvā pasannamānaso bhagavantaṃ upasaṅkami, tassa bhagavā dhammaṃ kathesi. So 5- paṭiladdhasaddho pabbajitvā laddhūpasampado katapabbajjakicco 6- caritānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvā bhāvento vihari. Tena ca samayena kosambikā bhikkhū bhaṇḍanajātā ahesuṃ. Tadā cūḷavacchatthero ubhayesaṃ bhikkhūnaṃ laddhiṃ anādāya bhagavatā dinnovāde ṭhatvā vipassanaṃ brūhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 7-:-
"padumuttarabhagavato sujāto nāma sāvako
paṃsukūlaṃ gavesanto saṅkāre caratī 8- tadā.
@Footnote: 1 cha.Ma. pāmojjabahulo. evamuparipi 2 Sī. cūḷagavacchassa therassa 3 cha.Ma. anekavāraṃ
@4 Sī. cūḷagavacchotissa 5 Sī. ayaṃ pāṭho na dissati 6 cha.Ma. katapubbakicco
@7 khu.apa. 33/85/129 upaḍḍhadussadāyakattherāpadāna (syā) 8 pāli. rathiyā
Nagare haṃsavatiyā paresaṃ bhatiko 1- ahaṃ
upaḍḍhadussaṃ datvāna sirasā abhivādayiṃ.
Tena kammena sukatena cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā mānusaṃ dehaṃ tāvatiṃsaṃ agacchahaṃ.
Tettiṃsakkhattuṃ devindo devarajjamakārayiṃ
sattasattatikkhattuñca cakkavattī ahosahaṃ.
Padesarajjaṃ vipulaṃ gaṇanāto asaṅkhayaṃ 2-
upaḍḍhadussadānena modāmi akutobhayo.
Icchamāno ahaṃ 3- ajja sakānanaṃ sapabbataṃ
khomadussehi chādeyyaṃ aḍḍhadussassidaṃ phalaṃ.
Satasahasse ito kappe yaṃ dānamadadiṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi aḍḍhadussassidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Atha cūḷavacchatthero arahattaṃ patvā tesaṃ bhikkhūnaṃ kalahābhiratiyā sakatthavināsaṃ disvā dhammasaṃvegappatto, attano ca pattavisesaṃ paccavekkhitvā pītisomanassavasena:-
4- "pāmujjabahulo bhikkhu dhamme buddhappavedite
adhigacche padaṃ santaṃ saṅkhārūpasamaṃ sukhan"ti gāthaṃ abhāsi. 4-
Tattha pāmujjabahuloti suparisuddhasīlatāya vippaṭisārābhāvato adhikusalesu dhammesu abhirativasena pamujjabahulo. 5- Tenevāha "dhamme buddhappavedite"ti.
@Footnote: 1 cha.Ma. bhatako 2 cha.Ma. asaṅkhiyaṃ 3 cha.Ma. cahaṃ
@4-4 cha.Ma. "pāmojjabahulo"ti gāthaṃ abhāsi 5 cha.Ma. pamodabahulo Tattha dhammeti sattatiṃsāya bodhipakkhiyadhamme navavidhe vā lokuttaradhamme. So hi sabbaññubuddhena sāmukkaṃsikāya desanāya pakāsitattā sātisayaṃ buddhappavedito nāma. Tassa pana adhigamūpāyabhāvato desanādhammopi idha labbhateva. Padaṃ santanti nibbānaṃ sandhāya vadati. Evarūpo hi bhikkhu santaṃ padaṃ santaṃ koṭṭhāsaṃ sabbasaṅkhārānaṃ upasamabhāvato saṅkhārūpasamaṃ paramasukhatāya sukhaṃ nibbānaṃ adhigacchati vindatiyeva. Parisuddhasīlo hi bhikkhu vippaṭisārābhāvena pāmujjabahulo saddhamme yuttappayutto vimuttipariyosānā sabbasampattiyo 1- pāpuṇāti. Yathāha "avippaṭisāratthāni kho ānanda kusalāni sīlāni, avippaṭisāro pāmojjatthāyā"tiādi. 2- Athavā pāmujja- bahuloti sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto dhammo, supaṭipanno saṃghoti ratanattayaṃ sandhāya pamodabahulo. Kattha 3- pana so pamodabahulo kiṃ vā karotīti āha "dhamme buddhappavedite"tiādi. Saddhāsampannassa hi 4- sappurisasaṃsevanasaddhammassavana- yonisomanasikāradhammānudhammapaṭipattīnaṃ sukheneva sambhavato sampattiyo hatthagatāeva honti, yathāha "saddhājāto upasaṅkamati, upasaṅkamanto payirupāsatī "tiādi. 5-
Cūḷavacchattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด