๑๐. อชิตเถรคาถา

๑๕๗. ๑๐. อชิตตฺเถรคาถาวณฺณนา

มรเณ เม ภยํ นตฺถีติ อายสฺมโต อชิตตฺเถรสฺส คาถา. กา อุปฺปตฺติ?

โส กิร เอกนวุเต กปฺเป วิปสฺสึ ภควนฺตํ ปสฺสิตฺวา ปสนฺนจิตฺโต กปิตฺถผลํ ๗- อทาสิ. ตโต ปรมฺปิ ตํ ตํ ปุญฺญํ กตฺวา เทวมนุสฺเสสุ สํสรนฺโต อิมสฺมึ กปฺเป อนุปฺปนฺเนเอว อมฺหากํ สตฺถริ สาวตฺถิยํ มหาโกสลรญฺโญ อคฺคาสนิยสฺส พฺราหฺมณสฺส ปุตฺโต หุตฺวา นิพฺพตฺติ. ตสฺส อชิโตติ นามํ อโหสิ. ตสฺมึ จ สมเย สาวตฺถิวาสี พาวรี นาม พฺราหฺมโณ ตีหิ มหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สาวตฺถิโต นิกฺขมิตฺวา ตาปสปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา

@เชิงอรรถ: ๑ สี. รุกฺขโทณิโย ๒ ม. ทมยนฺติ ๓ ม. ทมนวเสน ๔ สี. อุชุกํ วา กโรนฺติ

@๕ ฉ.ม. ทเมนฺติ ๖ ฉ.ม. เอกนฺตทนฺตา ๗ ก. กปิฏฺฐ... เอวมุปริปิ โคธาวารีตีเร กปิตฺถาราเม ๑- วสติ. อถ อชิโต ตสฺส สนฺติเก ปพฺพชิโต อตฺถกามาย เทวตาย โจทิเตน พาวรินา สตฺถุ สนฺติกํ เปสิโต ติสฺสเมตฺเตยฺยาทีหิ สทฺธึ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา มนสาว ปเญฺห ปุจฺฉิตฺวา เตสุ วิสฺสชฺชิเตสุ ปสนฺนจิตฺโต สตฺถุ สนฺติเก ปพฺพชิตฺวา กมฺมฏฺฐานํ คเหตฺวา วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา อรหตฺตํ ปาปุณิ. เตน วุตฺตํ อปทาเน ๒-:-

"สุวณฺณวณฺณํ สมฺพุทฺธํ อาหุตีนํ ปฏิคฺคหํ

รถิยํ ปฏิปชฺชนฺตํ กปิตฺถํ อททึ ผลํ.

เอกนวุติโต กปฺเป ยํ ผลํ อททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ผลทานสฺสิทํ ผลํ.

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ฯเปฯ กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺ"ติ. อรหตฺตํ ปน ปตฺโต สีหนาทํ นทนฺโต:-

๓- "มรเณ เม ภยํ นตฺถิ นิกนฺติ นตฺถิ ชีวิเต

สนฺเทหํ นิกฺขิปิสฺสามิ สมฺปชาโน ปติสฺสโต"ติ คาถํ อภาสิ. ๓-

ตตฺถ มรเณติ มรณนิมิตฺตํ มรณเหตุ. เมติ มยฺหํ, ภยํ นตฺถิ อุจฺฉินฺนภวมูลตาย ปริกฺขีณชาติกตฺตา. อนุจฺฉินฺนภวมูลานํ หิ "กีทิสี นุ โข มยฺหํ อายตึ อุปฺปตฺตี"ติ ๔- มรณโต ภยํ ภเวยฺย. นิกนฺตีติ อเปกฺขา ตณฺหา, สา นตฺถิ ชีวิเต สุปริมทฺทิตสงฺขารตาย ๕- อุปาทานกฺขนฺธานํ ทุกฺขาสารกาทิภาเวน ๖- สุฏฺฐุ อุปฏฺฐหนโต. เอวํภูโต จาหํ สนฺเทหํ สรีรํ, สกํ วา เทหํ เทหสงฺขาตํ ทุกฺขภารํ นิกฺขิปิสฺสามิ ฉฑฺเฑสฺสามิ, นิกฺขิปนฺโต จ "อิมินา สรีรเกน สาเธตพฺพํ สาธิตํ,

@เชิงอรรถ: ๑ สี. กปิตฺถติตฺถาราเม ๒ ขุ.อป. ๓๓/๑๐๒/๑๕๓ กปิฏฺฐผลทายกตฺเถราปทาน

@๓-๓ ฉ.ม. "มรเณ เม ภยํ นตฺถี"ติ คาถํ อภาสิ ๔ ม. อุปปตฺตีติ ๕ สี.

@สา นตฺถีติ. ชีวิเต หิ สุปริมทฺทิตสงฺขารสงฺขาตานํ ๖ ม. ทฺกฺขภารขาทกาทิภาเวน อิทานิ ตํ เอกํเสน ฉฑฺฑนียเมวา"ติ ปญฺญาเวปุลฺลปฺปตฺติยา สมฺปชาโน สติ- เวปุลฺลปฺปตฺติยา ปติสฺสโต นิกฺขิปิสฺสามีติ. อิมํ ปน คาถํ วตฺวา เถโร ฌานํ สมาปชฺชิตฺวา ตทนนฺตรํ ปรินิพฺพายีติ.

อชิตตฺเถรคาถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

ปรมตฺทีปนิยา เถรคาถาวณฺณนาย

ทุติยวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๓. ตติยวคฺค