ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๒๖
  6. /
  7. …
  8. /
  9. เถรคาถา
  10. /
  11. เอกกนิบาต
  12. /
  13. ๓. ตติยวรรค
  14. /
  15. ๑. นิโครธเถรคาถา

๑. นิโครธเถรคาถา

เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๑๕๘ · บรรทัด ๕๑๐๖

คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

158. 1. Nigrodhattheragāthāvaṇṇanā

nāhaṃ bhayassa bhāyāmīti āyasmato nigrodhattherassa gāthā. Tasasa 1- kā uppatti?

ayaṃ kira ito aṭṭhārase kappasate brāhmaṇamahāsālakule nibbattitvā 2- vayappatto kāmesu ādīnavaṃ nekkhamme ca ānisaṃsaṃ disvā gharabandhanaṃ pahāya araññāyatanaṃ pavisitvā aññatarasmiṃ 3- sālavane paṇṇasālaṃ katvā tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā vanamūlaphalāhāro vasati. Tena samayena piyadassī nāma sammāsambuddho loke uppajjitvā sadevakassa lokassa dhammāmatavasena 4- kilesasantāpaṃ nibbāpento ekadivasaṃ tāpase anukampāya taṃ sālavanaṃ pavisitvā nisīditvā 5- nirodhasamāpattiṃ samāpanno. Tāpaso vanamūlaphalatthāya gacchanto bhagavantaṃ disvā pasannamānaso pupphitasāladaṇḍasākhāyo gahetvā sākhāmaṇḍapaṃ 6- katvā taṃ sabbatthakameva sāla- pupphehi sañchādetvā bhagavantaṃ vanditvā pītisomanassavaseneva 7- āhāratthāyapi agantvā namassamāno aṭṭhāsi. Satthā nirodhato vuṭṭhāya tassa anukampāya "bhikkhusaṃgho āgacchatū"ti cintesi "bhikkhusaṃghepi cittaṃ pasādessatī"ti. Tāvadeva bhikkhusaṃgho āgato. So bhikkhusaṃghaṃpi disvā pasannamānaso vanditvā añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi. Satthā sitaṃ 8- pātukaraṇāpadesena tassa bhāginīsampattiṃ 9- pakāsento dhammaṃ kathetvā pakkāmi saddhiṃ bhikkhusaṃghena. So tena puññakammena devamanussesuyeva saṃsaranto vivaṭṭūpanissayaṃ bahuṃ kusalaṃ upacinitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ

@Footnote: 1 cha.Ma. ayaṃ pāṭho na dissati 2 Sī., Ma. nibbatto 3 ka. araññasmiṃ

@4 cha.Ma....vassena 5 cha.Ma. ayaṃ pāṭho na dissati 6 cha.Ma. sālamaṇḍapaṃ

@7 Sī. pītisomanasseneva 8 cha.Ma. sitassa 9 cha.Ma. bhāviniṃ sampattiṃ Brāhmaṇamahāsālakule nibbatti, nigrodhotissa nāmaṃ ahosi. So jetavana- paṭiggahaṇadivase buddhānubhāvadassanena sañjātapasādo pabbajitvā vipassanaṃ ārabhitvā na cireneva 1- chaḷabhiñño ahosi. Tena vuttaṃ apadāne 2-:-

"ajjhogahetvā 3- sālavanaṃ sukato assamo mama

sālapupphehi sañchanno vasāmi pavane 4- tadā.

Piyadassī tu 5- bhagavā sayambhū aggapuggalo

vivekakāmo sambuddho sālavanamupāgami.

Assamā abhinikkhamma pavanaṃ agamāsahaṃ

mūlaphalaṃ 6- gavesanto āhiṇḍāmi vane tadā.

Tatthaddasāsiṃ sambuddhaṃ piyadassiṃ mahāyasaṃ 7-

sunisinnaṃ samāpannaṃ virocantaṃ mahāvane.

Catudaṇḍe ṭhapetvāna buddhassa uparī ahaṃ

maṇḍapaṃ sukataṃ katvā sālapupphehi chādayiṃ.

Sattāhaṃ dhārayitvāna maṇḍapaṃ sālachāditaṃ

tattha cittaṃ pasādetvā buddhaseṭṭhamavandahaṃ.

Bhagavā tamhi samaye vuṭṭhahitvā samādhito

yugamattaṃ pekkhamāno nisīdi purisuttamo.

Sāvako varuṇo nāma piyadassissa satthuno

vasīsatasahassehi upagañchi 8- vināyakaṃ.

Piyadassī tu bhagavā lokajeṭṭho narāsabho

bhikkhusaṃghe nisīditvā sitaṃ pātukarī jino.

@Footnote: 1 cha.Ma. na cirasseva 2 khu.apa. 33/80/120 sālamaṇḍapiyattherāpadāna (syā)

@3 cha.Ma. ajjhogāhetvā 4 cha.Ma. vipine 5 cha.Ma. ca. evamuparipi

@6 Sī. phalāphalaṃ 7 Sī. mahāmuniṃ 8 cha.Ma. upagacchi

Anuruddho upaṭṭhāko piyadassissa satthuno

ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā apucchittha mahāmuniṃ.

Ko nu kho bhagavā hetu sitakammassa satthuno

kāraṇe vijjamānamhi satthā pātukare sitaṃ.

Sattāhaṃ pupphachadanaṃ 1- yo me dhāresi māṇavo

tassa kammaṃ saritvāna sitaṃ pātukariṃ ahaṃ.

Anokāsaṃ 2- na passāmi yantaṃ 3- puññaṃ vipaccati 4-

devaloke manusse vā okāsova na sammati.

Devaloke vasantassa puññakammasamaṅgino

yāvatā parisā 5- tassa sālacchannā bhavissati.

Tattha dibbehi naccehi gītehi vāditehi ca

ramissati sadā santo puññakammasamāhito.

Yāvatā parisā tassa gandhagandhī 6- bhavissati

sālassa pupphavasso ca pavassissati tāvade.

Tato cutoyaṃ manujo mānusaṃ āgamissati

idhāpi sālacchadanaṃ sabbakālaṃ dharissati.

Idha naccañca gītañca sammatāḷasamāhitaṃ

parivāressanti maṃ niccaṃ buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

Uggacchante ca suriye sālavassampavassati 7-

puññakammena saṃyuttaṃ vassati 8- sabbakālikaṃ.

Aṭṭhārase kappasate okkākakulasambhavo

gotamo nāma nāmena satthā loke bhavissati.

@Footnote: 1 cha.Ma. sālacchadanaṃ 2 Sī. okāsahaṃ 3 cha.Ma. yattha 4 Ma. vipaccatha

@5 Sī., Ma. pharitā 6 Sī. gandhagandhā 7 cha.Ma. pavassate 8 cha.Ma. vassate

Tassa dhammesu dāyādo 1- oraso dhammanimmito

sabbāsave pariññāya nibbāyissatināsavo.

Dhammaṃ abhisamentassa sālacchadanaṃ 2- bhavissati

citake jhāyamānassa chadanaṃ tattha 3- hessati.

Vipākaṃ kittayitvāna 4- piyadassī mahāmuni

parisāya dhammaṃ desesi tappento dhammavuṭṭhiyā.

Tiṃsakappāni devesu devarajjamakārayiṃ

saṭṭhī ca sattakkhattuñca cakkavattī ahosahaṃ.

Devalokā idhāgantvā labhāmi vipulaṃ sukhaṃ

idhāpi sālacchadanaṃ maṇḍapassa idaṃ phalaṃ.

Ayaṃ pacchimako mayhaṃ carimo vattate bhavo

idhāpi sālacchadanaṃ hessati sabbakālikaṃ.

Mahāmuniṃ tosayitvā gotamaṃ sakyapuṅgavaṃ

pattomhi acalaṃ ṭhānaṃ hitvā jayaparājayaṃ.

Aṭṭhārase kappasate yaṃ buddhamabhipūjayiṃ 5-

duggatiṃ nābhijānāmi buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ bhavā sabbe samūhatā

nāgova bandhanaṃ chetvā viharāmi anāsavo.

Svāgataṃ vata me āsi mama buddhassa santike 6-

tisso vijjā anuppattā kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

Paṭisambhidā catasso vimokkhāpi ca aṭṭhime

chaḷabhiññā sacchikatā kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

@Footnote: 1 cha.Ma. dhamme sudāyādo 2 cha.Ma. sālacchannaṃ 3 Sī. tassa

@4 Sī. kathayitvāna 5 Sī. yaṃ sambuddha...... 6 cha.Ma. buddhaseṭṭhassa santike

Evaṃ pana chaḷabhiñño hutvā phalasukhena vītināmento sāsanassa niyyānikabhāva- vibhāvanatthaṃ 1- aññābyākaraṇavasena:-

2- "nāhaṃ bhayassa bhāyāmi satthā no amatassa kovido

yattha bhayaṃ nāvatiṭṭhati tena maggena vajanti bhikkhavo"ti gāthaṃ abhāsi. 2-

[21]

Tattha bhāyanti etasmāti bhayaṃ, jātijarādi. Bhayassāti nissakke sāmivacanaṃ, bhayato bhāyitabbanimittaṃ jātijarāmaraṇādinā hetunā nāhaṃ bhāyāmīti attho. Tattha kāraṇamāha "satthā no amatassa kovido"ti. Amhākaṃ satthā amate kusalo veneyyānaṃ amatadāne cheko. 3- Yattha bhayaṃ nāvatiṭṭhatīti yasmiṃ nibbāne yathāvuttaṃ bhayaṃ na tiṭṭhati okāsaṃ na labhati. Tenāti tato 4- nibbānato. Vajantīti abhayaṭṭhānameva gacchanti. Nibbānaṃ hi abhayaṭṭhānaṃ nāma. Kena pana vajantīti 5- āha. "maggena vajanti bhikkhavo"ti, aṭṭhaṅgikena ariyamaggena satthu ovādakārakā 6- bhikkhū saṃsāre bhayassa ikkhanakāti 7- attho. Yatthāti vāyaṃ nimittaṃ yassa ariyamaggassa adhigamahetu attānuvādādikaṃ pañcavīsatividhaṃpi bhayaṃ nāvatiṭṭhati patiṭṭhaṃ na labhati, tena ariyamaggena vajanti abhayaṭṭhānaṃ satthu sāsane bhikkhū, tena maggena ahaṃpi gato, tasmā nāhaṃ bhayassa bhāyāmīti thero aññaṃ byākāsi.

Nigrodhattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.

@Footnote: 1 Sī. niyyānikabhāvadassanatthaṃ 2-2 cha.Ma. "nāhaṃ bhayassa bhāyāmī"ti gāthaṃ abhāsi

@3 Sī. kovido 4 Sī. tatova 5 Sī. abhayaṭṭhānaṃ,tena pavajantīti

@6 cha.Ma. ovādakaraṇā, Ma....kāraṇā 7 Ma. bhayaṃ ikkhanakoti

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้า๑๐. อชิตเถรคาถากลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๒๖๓. ตติยวรรคหัวข้อถัดไป๒. จิตตกเถรคาถา