ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๒๖
  6. /
  7. …
  8. /
  9. เถรคาถา
  10. /
  11. เอกกนิบาต
  12. /
  13. ๓. ตติยวรรค
  14. /
  15. ๖. อภัยเถรคาถา

๖. อภัยเถรคาถา

เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๑๖๓ · บรรทัด ๕๑๓๐

คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

163. 6. Abhayattheragāthāvaṇṇanā

sutvā subhāsitaṃ vācanti āyasmato abhayattherassa gāthā. Kā uppatti?

so kira padumuttarassa bhagavato sāsane pabbajitvā dhammakathiko hutvā dhammakathanakāle paṭhamaṃ catūhi gāthāhi bhagavantaṃ abhitthavitvā pacchā dhammaṃ kathesi. Tenassa puññakammabalena kappānaṃ satasahassaṃ apāyapaṭisandhi nāma nāhosi. Tathā hi vuttaṃ:-

@Footnote: 1 Sī. phalaganti phalūpagataṃ 2 Sī. taṇhānirodhaninnatāya

@3 Sī. virodhetvā, Ma. vibodhetvā 4 Sī.,Ma. kaṇhābhijātisamatāya

"abhitthavitvā padumuttarāhaṃ 1-

pasannacitto asamaṃ 2- sayambhuṃ

nāgacchi 3- kappāni apāyabhūmiṃ

sataṃ sahassāni phalena tassā"ti. 4-

Khettasampattiyādīhi tassa ca pubbapacchimasanniṭṭhānacetanānaṃ ativiya uḷāra- bhāvena so aparimeyyo puññābhisando kusalābhisando 5- tādiso ahosi. "acintiye 6- pasannānaṃ, vipāko hoti acintiyo"ti 7- hi vuttaṃ. Tattha tattha hi bhave upacitaṃ puññaṃ tassa upatthambhakamahosi. Tathā hi so vipassissa bhagavato ketakapupphehi pūjamakāsi. Evaṃ uḷārehi puññavisesehi sugatīsueva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rañño bimbisārassa putto hutvā nibbatti. Abhayotissa nāmaṃ ahosi. Tassa uppatti parato āvibhavissati. So nigaṇṭhena nāṭaputtena ubhatokoṭikaṃ pañhaṃ sikkhā- petvā "imaṃ pañhaṃ pucchitvā samaṇassa gotamassa vādaṃ āropehī"ti vissajjito bhagavantaṃ upasaṅkamitvā taṃ pañhaṃ pucchitvā tassa pañhassa anekaṃsabyākaraṇabhāve bhagavatā kathite nigaṇṭhānaṃ parājayaṃ, satthu ca sammāsambuddhabhāvaṃ viditvā upāsakattaṃ paṭivedesi. Tato raññe bimbisāre kālaṅkate sañjātasaṃvego sāsane pabbajitvā tālacchiggaḷūpamasuttadesanāya sotāpanno hutvā puna vipassanaṃ ārabhitvā arahattaṃ sacchākāsi. Tena vuttaṃ apadāne 8- :-

"vinatānadiyā tīre vihāsi purisuttamo

addasaṃ virajaṃ buddhaṃ ekaggaṃ susamāhitaṃ.

@Footnote: 1 cha.Ma., ka. padumuttaraṃ jinaṃ 2 cha.Ma., ka. abhayo 3 cha.Ma. na gacchi

@4 cha.Ma., ka. satasahassāni uḷārasaddho, khu.apa. 33/137/242 abhayattherāpadāna (syā)

@5 Sī. dānādikusalābhisando 6 Sī., Ma. acintiyesu 7 khu.apa. 32/82/9 buddhāpadāna

@8 khu.apa. 33/104/154 ketakapupphiyattherāpadāna (syā)

Madhugandhassa pupphena ketakassa ahaṃ tadā

pasannacitto sumano buddhaseṭṭhamapūjayiṃ. 1-

Ekanavute ito kappe yaṃ pupphamabhipūjayiṃ

duggatiṃ nābhijānāmi buddhapūjāyidaṃ 2- phalaṃ.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattikittanena aññaṃ byākaronto:-

3- "sutvā subhāsitaṃ vācaṃ buddhassādiccabandhuno

paccabyadhiṃ hi nipuṇaṃ vālaggaṃ usunā yathā"ti gāthaṃ abhāsi. 3-

[26]

Tattha sutvāti sotaṃ odahitvā, sotadvārānusārena upadhāretvā. Subhāsitanti suṭṭhu bhāsitaṃ, sammadeva bhāsitaṃ, sammāsambuddhabhāvato mahākāruṇikatāya ca kiñci avisaṃvādetvā yathādhippetassa atthassa ekantato sādhanavasena bhāsitaṃ catusaccavibhāvanīyadhammakathaṃ. Na hi saccavinimuttā bhagavato dhammadesanā atthi. Buddhassāti sabbaññubuddhassa. Ādiccabandhunoti ādiccavaṃse sambhūtattā ādicco bandhu etassāti ādiccabandhu, bhagavā. Tassa ādiccabandhuno. Ādiccassa vā bandhūti ādiccabandhu, bhagavā. Tassa bhagavato orasaputtabhāvato. Tenāha bhagavā:-

"yo andhakāre tamasī pabhaṅkaro

verocano maṇḍalī uggatejo

mā rāhu gilī caramantalikkhe

pajaṃ mamaṃ rāhu 4- pamuñca sūriyan"ti. 5-

@Footnote: 1 pāli. buddhaseṭṭhassa pūjayiṃ 2 Sī. pupphapūjāyidaṃ 3-3 cha.Ma. "sutvā subhāsitaṃ

@ vācan"ti gāthaṃ abhāsi 4 ka. rājā 5 saṃ.sagā. 15/91/59 suriyasutta

Paccabyadhinti paṭivijjhiṃ. Hīti nipātamattaṃ. Nipuṇanti saṇhaṃ paramasukhumaṃ, nirodhasaccaṃ, catusaccameva vā. Hīti vā hetuatthe nipāto. Yasmā paccabyadhiṃ 1- nipuṇaṃ catusaccaṃ, tasmā na dāni kiñci paṭivijjhitabbaṃ atthīti attho. Yathā kiṃ paṭivijjhīti āha "vālaggaṃ usunā yathā"ti. Yathā sattadhā bhinnassa vālassa koṭiṃ susikkhito 2- kusalo issāso usunā kaṇḍena avirajjhanto vijjheyya, evaṃ paccabyadhiṃ nipuṇaṃ ariyasaccanti yojanā.

Abhayattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้า๕. นันทิยเถรคาถากลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๒๖๓. ตติยวรรคหัวข้อถัดไป๗. โลมสกังคิยเถรคาถา