๘. ชัมพุคามิกปุตตเถรคาถา

๑๖๕. ๘. ชมฺพุคามิกปุตฺตตฺเถรคาถาวณฺณนา ๑-

กจฺจิ โน วตฺถปสุโตติ อายสฺมโต ชมฺพุคามิกปุตฺตตฺเถรสฺส คาถา. กา อุปฺปตฺติ?

โส กิร ปุริมพุทฺเธสุ กตาธิกาโร หุตฺวา ตตฺถ ตตฺถ วิวฏฺฏูปนิสฺสยํ กุสลํ อาจินนฺโต อิโต เอกตึเส กปฺเป เวสฺสภุสฺส ภควโต กาเล เอกทิวสํ กึสุกานิ ปุปฺผานิ ทิสฺวา ตานิ ปุปฺผานิ คเหตฺวา พุทฺธคุเณ อนุสฺสรนฺโต ภควนฺตํ อุทฺทิสฺส อากาเส ขิปนฺโต ปูเชสิ. โส เตน ปุญฺญกมฺเมน ตาวตึเสสุ นิพฺพตฺโต. ตโต ปรํ ปุญฺญานิ กตฺวา อปราปรํ เทวมนุสฺเสสุ สํสรนฺโต อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท จมฺปายํ ชมฺพุคามิกสฺส นาม อุปาสกสฺส ปุตฺโต หุตฺวา นิพฺพตฺติ. เตนสฺส ชมฺพุคามิก- ปุตฺโตเตฺวว สมญฺญา อโหสิ. โส วยปฺปตฺโต ภควโต สนฺติเก ธมฺมํ สุตฺวา ปฏิลทฺธสํเวโค ปพฺพชิตฺวา กตปุพฺพกิจฺโจ กมฺมฏฺฐานํ คเหตฺวา สาเกเต อญฺชนวเน วสติ. อถสฺส ปิตา "กึ นุ โข มม ปุตฺโต สาสเน อภิรโต วิหรติ, อุทาหุ โน"ติ วีมํสนตฺถํ "กจฺจิ โน วตฺถปสุโต"ติ คาถํ ลิขิตฺวา เปเสสิ. โส ตํ วาเจตฺวา "ปิตา เม ปมาทวิหารํ อาสงฺกติ, อหญฺจ อชฺชาปิ ปุถุชฺชนภูมึ นาติวตฺโต"ติ สํเวคชาโต ฆเฏนฺโต วายมนฺโต น จิรสฺเสว ฉฬภิญฺโญ อโหสิ. เตน วุตฺตํ อปทาเน ๒-:-

"กึสุกํ ปุปฺผิตํ ทิสฺวา ปคฺคเหตฺวาน อญฺชลึ

พุทฺธเสฏฺฐํ สริตฺวาน อากาเส อภิปูชยึ.

เตน กมฺเมน สุกเตน เจตนาปณิธีหิ จ

ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ ตาวตึสมคจฺฉหํ.

เอกตึเส อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา

@เชิงอรรถ: ๑ สี.,ฉ.ม. ชมฺพุคามิยปุตฺตตฺเถร... เอวมุปริปิ ๒ ขุ.อป. ๓๓/๘๔/๑๒๘

@ กึสุกปุปฺผิยตฺเถราปทาน (สฺยา)

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ฯเปฯ กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺ"ติ.

อรหตฺตํ ปน ปตฺวา ญาตีนํ วสนนครํ คนฺตฺวา สาสนสฺส นิยฺยานิกภาวํ ปกาเสนฺโต อิทฺธิปาฏิหาริยํ ทสฺเสสิ. ตํ ทิสฺวา ญาตกา ปสนฺนมานสา พหู สํฆาราเม กาเรสุํ. เถโรปิ สกปิตรา เปสิตํ คาถํ องฺกุสํ กตฺวา ฆเฏนฺโต วายมนฺโต อรหตฺตํ สจฺฉากาสิ. อญฺญํ พฺยากโรนฺโตปิ ปิตุปูชนตฺถํ ๑-:-

๒- "กจฺจิ โน วตฺถปสุโต กจฺจิ โน ภูสนารโต

กจฺจิ สีลมยํ คนฺธํ ตฺวํ วายสิ ๓- เนตรา ปชา"ติ ตเมว คาถํ อภาสิ. ๒-

ตตฺถ กจฺจีติ ปุจฺฉายํ นิปาโต. โนติ ปฏิเสเธ. วตฺถปสุโตติ วตฺเถ ปสุโต วตฺถปสุโต, จีวรมณฺฑนาภิรโต. นิทสฺสนมตฺตํ เจตํ ปตฺตมณฺฑนาทิ- จาปลฺลปฏิกฺเขปสฺสาปิ อธิปฺเปตตฺตา. "กจฺจิ น วตฺถปสุโต"ติปิ ปาโฐ, โส เอวมตฺโถ. ภูสนารโตติ อตฺตภาววิภูสนาย รโต อภิรโต, ยเถกจฺเจ ปพฺพชิตฺวาปิ จปลา ๔- กาย- ทฬฺหิพหุลา ๕- จีวราทิปริกฺขารสฺส อตฺตโน สรีรสฺส จ มณฺฑนวิภูสนฏฺฐานาย ยุตฺตา โหนฺติ. กิเมว ปริกฺขารปสุโต ภูสนารโต จ นาโหสีติ อยเมตฺถ ปททฺวยสฺสาปิ อตฺโถ. สีลมยํ คนฺธนฺติ อขณฺฑาทิภาวาปาทเนน สุปริสุทฺธสฺส จตุพฺพิธสฺสปิ สีลสฺส วเสน ยฺวายํ ๖- "โย จ สีลวตํ คนฺโธ, วาติ เทเวสุ อุตฺตโม"ติ ๗- วุตฺโต สีลมโย คนฺโธ, ตํ ตฺวํ วายสิ สีลสมฺปตฺติสมฺภเวน กลฺยาเณน กิตฺติสทฺเทน กึ ตฺวํ สพฺพา ทิสา ปตฺถรสีติ อตฺโถ. เนตรา ปชาติ น อิตรา ทุสฺสีลปชา, ทุสฺสีลตฺตาเยว ทุสฺสิลฺยมยํ ทุคฺคนฺธํ วายติ, น สีลฺมยํ คนฺธํ เอวํ ตฺวํ ทุคฺคนฺธํ อวายิตฺวา

@เชิงอรรถ: ๑ สี. สปิตุปูชนตฺถํ ๒-๒ ฉ.ม. "กจฺจิ โน วตฺถปสุโต"ติ ตเมว คาถํ อภาสิ

@๓ ปาลิ. วาสิ ๔ สี. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ๕ สี. กายวฑฺฒิพหุลา

@๖ สี. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ๗ ขุ.ธมฺม. ๒๕/๕๖/๒๖ มหากสฺสปตฺเถรวตฺถุ กจฺจิ สีลมยํ คนฺธํ วายสีติ อตฺโถ. อถวา เนตรา ปชาติ น ๑- อิตรา ทุสฺสีลปชา, ตํ กจฺจิ ๒- น โหติ, ยโต สีลมยํ คนฺธํ วายสีติ พฺยติเรเกน สีลคนฺธวายนเมว วิภาเวติ.

ชมฺพุคามิกปุตฺตตฺเถรคาถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.