๑. คหุรตีริยเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๑๖๘ · บรรทัด ๕๑๖๒
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
4. Catutthavagga
168. 1. Gahuratīriyattheragāthāvaṇṇanā 1-
phuṭṭho ḍaṃsehīti āyasmato gahuratīriyattherassa gāthā. Kā uppatti?
so kira purimabuddhesu katādhikāro ito ekatiṃse kappe sikhissa bhagavato kāle migaluddo hutvā araññe vicaranto addasa sikhiṃ bhagavantaṃ aññatarasmiṃ rukkhamūle devanāgayakkhānaṃ dhammaṃ desentaṃ, disvā pana pasannamānaso "dhammo esa vuccatī"ti sare nimittaṃ aggahesi. So tena cittappasādena devaloke uppanno puna aparāparaṃ sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbattitvā "aggidatto"ti laddhanāmo vayappatto bhagavato yamakapāṭihāriyaṃ disvā sañjātappasādo sāsane pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā gahuratīre nāma araññaṭṭhāne 2- vasati. Tenassa gahuratīriyoti samaññā ahosi. So vipassanaṃ vaḍḍhetvā na cirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 3-:-
"migaluddo pure āsiṃ araññe vipine 4- ahaṃ
addasaṃ virajaṃ buddhaṃ devasaṅghapurakkhataṃ.
Catusaccaṃ pakāsentaṃ desentaṃ amataṃ padaṃ
assosiṃ madhuraṃ dhammaṃ sikhino lokabandhuno.
Ghose cittaṃ pasādesiṃ asamappaṭipuggale
tattha cittaṃ pasādetvā uttariṃ duttaraṃ 5- bhavaṃ.
Ekatiṃse ito kappe yaṃ saññamalabhiṃ 6- tadā
duggatiṃ nābhijānāmi ghosasaññāyidaṃ phalaṃ.
@Footnote: 1 cha.Ma. gahvaratīriYu...evamuparipi 2 Sī. aññataraṭṭhāne 3 khu.apa. 33/108/158
@ ghosasaññakattherāpadāna (syā) 4 pāli. vivane 5 ka. dukkaraṃ, Sī. atariṃ uttariṃ
@6 Sī. yaṃ puññamalabhiṃ
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā bhagavantaṃ vanditvā sāvatthiṃ 1- agamāsi. Tassa āgatabhāvaṃ sutvā ñātakā upagantvā mahādānaṃ pavattesuṃ. So katipayadivase vasitvā araññameva gantukāmo ahosi. Taṃ ñātakā "bhante araññaṃ nāma ḍaṃsamakasādivasena bahuparissayaṃ, idheva vasathā"ti āhaṃsu. Taṃ sutvā thero "araññavāsoyeva mayhaṃ ruccatī"ti vivekābhiratikittanamukhena aññaṃ byākaronto:-
2- "phuṭṭho ḍaṃsehi makasehi araññasmiṃ brahāvane
nāgo saṅgāmasīseva sato tatrādhivāsaye"ti gāthaṃ abhāsi. 2-
Tattha phuṭṭho ḍaṃsehi makasehīti ḍaṃsanasīlatāya "ḍaṃsā"ti laddhanāmāhi andhakamakkhikāhi, makasasaññitehi ca sūcimukhapāṇehi phussito daṭṭhoti attho. Araññasminti "pañcadhanusatikaṃ pacchiman"ti 3- vuttaaraññalakkhaṇayogato araññe. Brahāvaneti mahārukkhagacchagahanatāya mahāvane araññāniyaṃ. Nāgo saṅgāmasīsevāti saṅgāmāvacaro hatthināgo viya saṅgāmuddhani parasenāsampahāraṃ. 4- "araññavāso nāma buddhādīhi vaṇṇito thomito"ti ussāhajāto sato satimā hutvā tatra tasmiṃ araññe, tasmiṃ vā ḍaṃsādisamphasse upaṭṭhite adhivāsaye adhivāseyya saheyya, "ḍaṃsādayo maṃ ābādhentī"ti araññavāsaṃ na jaheyyāti attho.
Gahuratīriyattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
@Footnote: 1 cha.Ma. sāvatthiyaṃ 2-2 cha.Ma. "phuṭṭho ḍaṃsehī"ti gāthaṃ abhāsi
@3 vinaYu.mahāvi. 2/654/97 nissaggiyakaṇḍa 4 Sī. parasenāsuppahāraṃ
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด