๙. รามเณยยกเถรคาถา

186. 9. Rāmaṇeyyakattheragāthāvaṇṇanā

cihacihābhinaditeti āyasmato rāmaṇeyyakattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto bhagavantaṃ disvā pasannamānaso pupphehi pūjaṃ akāsi. So tena puññakammena devaloke nibbatto aparāparaṃ puññāni katvā sugatīsueva parivattento imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ ibbhakule 1- nibbattitvā vayappatto jetavanapaṭiggahaṇe 2- sañjātappasādo pabbajitvā cariyānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvā araññe viharati. Tassa attano sampattiyā pabbajitasāruppāya ca 3- paṭipattiyā pāsādikabhāvato rāmaṇeyyakotveva samaññā ahosi. Athekadivasaṃ māro theraṃ bhiṃsāpetukāmo bheravasaddaṃ akāsi. Taṃ sutvā thero thirapakatitāya tena asantasanto "māro ayan"ti ñatvā tattha anādaraṃ dassento:-

4- "cihacihābhinadite sippikābhirutehi ca

na me taṃ phandati cittaṃ ekattanirataṃ hi me"ti gāthaṃ abhāsi. 4-

@Footnote: 1 Sī. iddhe kule 2 Sī. jetavanapaṭiggahaṇakāle 3 Ma. pabbajitasāruppāyeva

@4-4 cha.Ma. "cihacihābhinadite"ti gāthaṃ abhāsi

Tattha cihacihābhinaditeti cihacihāti abhiṇhaṃ pavattasaddatāya "cihacihā"ti laddhanāmānaṃ vaṭṭakānaṃ abhinādanimittaṃ, viravahetūti attho. Sippikābhirutehi cāti sippikā vuccanati devakā paranāmakā gelaññena chātakisadārakākārā sākhāmigā. "mahākalandakā"ti keci. Sippikānaṃ abhirutehi mahāviravehi, hetumhi cetaṃ karaṇavacanaṃ, taṃ hetūti attho. Na me taṃ phandati cittanti mama cittaṃ na phandati na calati. 1- Idaṃ vuttaṃ hoti:- imasmiṃ araññe viravahetu sippikābhirutahetu viya pāpima tava vissarakaraṇahetu mama cittaṃ kammaṭṭhānato na paripatatīti. Tattha kāraṇamāha "ekattanirataṃ hi me"ti. Hisaddo hetuattho, yasmā mama cittaṃ gaṇasaṅgaṇikaṃ pahāya ekatte ekībhāve, bahiddhā vā vikkhepaṃ pahāya ekatte ekaggatāya, ekatte ekasabhāve vā nibbāne nirataṃ abhirataṃ, tasmā kammaṭṭhānato na phandati na lavatīti, 2- imaṃ kira gāthaṃ vadantoeva thero vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 3- :-

"suvaṇṇavaṇṇo bhagavā sataraṃsī patāpavā

caṅkamanaṃ samāruḷho mettacitto sikhīsabho.

Pasannacitto sumano vanditvā ñāṇamuttamaṃ

minelapupphaṃ paggayha buddhassa abhiropayiṃ.

Ekatiṃse ito kappe yaṃ pupphamabhipūjayiṃ

duggatiṃ nābhijānāmi buddhapūjāyidaṃ 4- phalaṃ.

Ekūnatiṃsakappamhi sumeghaghananāmako 5-

sattaratanasampanno cakkavattī mahabbalo.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

@Footnote: 1 cha.Ma. na cavati 2 cha.Ma. na cavatīti 3 khu.apa. 32/5/278 minelapupphiyattherāpadāna

@4 Sī. pupphapūjāyidaṃ 5 Sī. sumeghayasanāmako

Ayameva ca therassa aññābyākaraṇagāthā ahosi.

Rāmaṇeyyakattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.