๘. เมณฑสิรเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๒๑๕ · บรรทัด ๕๔๒๘
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
215. 8. Meṇḍasirattheragāthāvaṇṇanā
anekajātisaṃsāranti āyasmato meṇḍasirattherassa gāthā. Kā uppatti?
sopi kira purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni karonto ito ekanavute kappe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto kāme 1- pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā mahatā isigaṇena saddhiṃ himavante vasanto satthāraṃ disvā pasannamānaso isigaṇena padumāni āharāpetvā satthu pupphapūjaṃ 2- katvā sāvake appamādapaṭipattiyaṃ ovaditvā kālaṃ katvā devaloke nibbatto aparāparaṃ saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sākete gahapatikule nibbatti, tassa meṇḍasarikkhasīsatāya meṇḍasirotveva samaññā ahosi. So bhagavati sākete añjanavane viharante satthāraṃ upasaṅkamitvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā samathavipassanāsu kammaṃ karonto chaḷabhiñño ahosi. Tena vuttaṃ apadāne 3- :-
"himavantassāvidūre gotamo nāma pabbato
nānārukkhehi sañchanno mahābhūtagaṇālayo.
Vemajjhamhi ca tassāsi assamo abhinimmito
purakkhato sasissehi vasāmi assame ahaṃ.
Āyantu me sissagaṇā padumaṃ āharantu me
buddhapūjaṃ karissāmi dipadindassa tādino.
Evanti te paṭissutvā padumaṃ āhariṃsu me
tathā nimittaṃ katvāhaṃ buddhassa abhiropayiṃ.
Sisse tadā samānetvā sādhukaṃ anusāsahaṃ
evaṃ kho tumhe pamajjittha appamādo sukhāvaho.
@Footnote: 1 Sī. gharāvāsaṃ 2 Ma. buddhapūjaṃ 3 kha.apa. 32/97/222 padumapūjakattherāpadāna
Evaṃ samanusāsitvā te sisse vacanakkhame
appamādaguṇe yutto tadā kālaṅkato ahaṃ.
Ekanavutito kappe yaṃ pupphamabhiropayiṃ
duggatiṃ nābhijānāmi buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
Ekapaññāsakappamhi rājā āsiṃ jaluttamo
sattaratanasampanno cakkavattī mahabbalo.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
So attano pubbenivāsaṃ anussaranto:-
"anekajātisaṃsāraṃ sandhāvissaṃ anibbisaṃ
tassa me dukkhajātassa dukkhakkhandho aparaddho"ti gāthaṃ abhāsi.
Tattha anekajātisaṃsāranti anekajātisatasahassasaṅkhyaṃ idaṃ saṃsāravaṭṭaṃ, addhuno adhippetattā accantasaṃyogekavacanaṃ. Sandhāvissanti saṃsariṃ, aparāparaṃ cavanuppajjana- vasena paribbhamiṃ. Anibbisanti tassa nivattakañāṇaṃ avindanto alabhanto. Tassa meti evaṃ saṃsarantassa me. Dukkhajātassāti jātiādivasena uppannadukkhassa, tissannaṃ vā dukkhatānaṃ 1- vasena dukkhasabhāvassa. Dukkhakkhandhoti kammakilesavipākavaṭṭappakāro 2- dukkharāsi. Aparaddhoti arahattamaggappattito paṭṭhāya paribbhaṭṭho cuto na abhinibbattissati. 3- "aparaṭṭho"ti vā pāṭho, apagatasamiddhito 4- samucchinnakāraṇattā apagatoti attho. Idameva ca therassa aññābyākaraṇaṃ ahosi.
Meṇḍasirattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
@Footnote: 1 Sī. dukkhajātīnaṃ 2 Sī. kammakilesavipākavasena vuttappakāro
@3 Sī. na dāni pavattissati 4 Sī. apavattisaṃsiddhito
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด