๙. รักขิตเถรคาถา

216. 9. Rakkhitattheragāthāvaṇṇanā

sabbo rāgo pahīno meti āyasmato rakkhitattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso desanāñāṇaṃ ārabbha thomanaṃ akāsi. Satthā tassa cittappasādaṃ oloketvā "ayaṃ ito satasahassakappamatthake 1- gotamassa nāma sammāsambuddhassa rakkhito nāma sāvako bhavissatī"ti byākāsi. So taṃ sutvā bhiyyoso mattāya pasannamānaso aparāparaṃ puññāni katvā deva- manussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde devadahanigame sākiyarājakule nibbatti, rakkhitotissa nāmaṃ ahosi. So ye sākiyakoliyarājūhi bhagavato parivāratthāya dinnā pañcasatarājakumārā pabbajitā, tesaṃ aññataro. Te pana rājakumārā na saṃvegena pabbajitattā ukkaṇṭhābhibhūtā yadā satthārā kuṇāladahatīraṃ netvā kuṇālajātaka- desanāya 2- itthīnaṃ dosavibhāvanena 3- ādīnavaṃ pakāsetvā kammaṭṭhāne niyojitā, tadā ayampi kammaṭṭhānaṃ anuyuñjanto vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 4- :-

"padumuttaro nāma jino lokajeṭṭho narāsabho

mahato janakāyassa deseti amataṃ padaṃ.

Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā vācāsabhimudīritaṃ

añjaliṃ paggahetvāna ekaggo āsahaṃ tadā.

@Footnote: 1 Sī. kappasatasahassamatthake 2 khu.jā. asīti. 28/296/106 kuṇālajātaka (syā)

@3 Ma. dosavibhāvane 4 khu.apa. 32/1/224 sobhitattherāpadāna

Yathā samuddo udadhīnamaggo

nerū nagānaṃ pavaro siluccayo

tatheva ye cittavasena vattare

na buddhañāṇassa kalaṃ upenti te.

Dhammavidhiṃ 1- ṭhapetvāna buddho kāruṇiko isi

bhikkhusaṃghe nisīditvā imā gāthā abhāsatha.

Yo so ñāṇaṃ pakittesi buddhamhi lokanāyake

kappānaṃ 2- satasahassaṃ duggatiṃ na gamissati.

Kilese jhāpayitvāna ekaggo susamāhito

sobhito nāma nāmena hessati satthu sāvako.

Paññāse kappasahasse sattevāsuṃ yasuggatā 3-

sattaratanasampannā cakkavattī mahabbalā.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Arahattaṃ pana patvā attano pahīnakilese paccavekkhanto:-

4- "sabbo rāgo pahīno me sabbo doso samūhato

sabbo me vigato moho sītibhūtosmi nibbuto"ti gāthaṃ abhāsi. 4-

Tattha sabbo rāgoti kāmarāgādippabhedo sabbopi rāgo. Pahīnoti ariyamaggabhāvanāya samucchedappahānavasena pahīno. Sabbo dosoti āghāta- vatthukādibhāvena anekabhedabhinno sabbopi byāpādo. Samūhatoti maggena

@Footnote: 1 Sī. dhammavīthiṃ 2 Sī. kappāni 3 Sī. samuggatā

@4-4 cha.Ma. "sabbo rāgo"ti gāthaṃ abhāsi Samugghāṭito. Sabbo me vigato mohoti "dukkhe añāṇan"tiādinā 1- vatthubhedena aṭṭhabhedo, saṅkilesavatthuvibhāgena anekavibhāgo 2- sabbopi moho maggena viddhaṃsitattā mayhaṃ vigato. Sītibhūtosmi nibbutoti evaṃ mūlakilesappahānena tadekaṭṭhatāya saṅkilesānaṃ sammadeva paṭippassaddhattā anavasesakilesadarathapariḷāhābhāvato sītibhāvaṃ patto, tatoeva sabbaso kilesaparinibbānena parinibbuto ahaṃ asmi bhavāmīti aññaṃ byākāsi.

Rakkhitattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.