๓. สีหเถรคาถา

220. 3. Sīhattheragāthāvaṇṇanā

sīhappamatto viharāti āyasmato sīhattherassa gāthā. Kā uppatti?

so kira purimabuddhesu katādhikāro ito aṭṭhārasakappasatamatthake 1- atthadassissa bhagavato kāle candabhāgāya nadiyā tīre kinnarayoniyaṃ nibbattitvā pupphabhakkho pupphanivasano hutvā viharanto ākāsena gacchantaṃ atthadassiṃ bhagavantaṃ disvā pasannacitto pūjetukāmo añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi. Bhagavā tassa ajjhāsayaṃ ñatvā ākāsato oruyha aññatarasmiṃ rukkhamūle pallaṅkena nisīdi. Kinnaro candanasāraṃ ghaṃsitvā candanagandhena pupphehi ca pūjaṃ katvā vanditvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde mallarājakule 2- nibbatti, tassa sīhoti nāmaṃ ahosi. So bhagavantaṃ disvā pasannamānaso vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Satthā tassa ajjhāsayaṃ oloketvā dhammaṃ kathesi. So dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā araññe viharati. Tassa cittaṃ nānārammaṇe vidhāvati, ekaggaṃ na hoti, sakatthaṃ nipphādetuṃ na sakkoti. Satthā taṃ disvā ākāse ṭhatvā:-

"sīhappamatto vihara rattindivamatandito

bhāvehi kusalaṃ dhammaṃ jaha sīghaṃ samussāyan"ti gāthāya ovadi. So gāthāvasāne vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 3- :-

"candabhāgānadītīre ahosiṃ kinnaro tadā

pupphabhakkho cahaṃ āsiṃ pupphanivasano tathā. 4-

@Footnote: 1 Sī. aṭṭhārasādhikakappasatamatthake 2 Sī. mallaraṭṭhe mallarājakule

@3 khu.apa. 32/17/226 candanapūjakattherāpadāna 4 Sī. cahaṃ

Atthadassī tu bhagavā lokajeṭṭho narāsabho

vipinaggena niyyāsi haṃsarājāva ambare.

Namo te purisājañña cittaṃ te suvisodhitaṃ

pasannamukhavaṇṇosi vippasannamukhindriyo.

Orohitvāna ākāsā bhūripañño sumedhaso

saṃghāṭiṃ pattharitvāna pallaṅkena upāvisi.

Vilīnaṃ candanādāya agamāsiṃ jinantikaṃ

pasannacitto sumano buddhassa abhiropayiṃ.

Abhivādetvāna sambuddhaṃ lokajeṭṭhaṃ narāsabhaṃ

pāmojjaṃ janayitvāna pakkāmiṃ uttarāmukho.

Aṭṭhārase kappasate candanaṃ yaṃ apūjayiṃ

duggatiṃ nābhijānāmi buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

Catuddase kappasate ito āsiṃsu te tayo 1-

rohaṇī nāma nāmena cakkavattī mahabbalā.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Yā pana 2- bhagavatā ovādavasena vuttā "sīhappamatto"ti gāthā, tattha sīhāti tassa therassa ālapanaṃ. Appamatto viharāti satiyā avippavāsena pamādavirahito sabbiriyāpathesu satisampajaññayutto hutvā viharāhi. Idāni taṃ appamādavihāraṃ saha phalena saṅkhepato dassetuṃ "rattindivan"tiādi vuttaṃ. Tassattho:- rattibhāgaṃ divasabhāgañca "caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodhetī"ti 3- vuttanayena catusammappadhānavasena atandito akusīto āraddhaviriyo kusalaṃ samathavipassanādhammañca lokuttaradhammañca bhāvehi uppādehi vaḍḍhehi ca, evaṃ bhāvetvā

@Footnote: 1 Sī. āsiṃsu terasa 2 Sī. yā panassa 3 saṃ.saḷā. 18/319/221 āsīvisavagga:

@rathopamasutt(syā), aṅ.tika. 20/16/109 apaṇṇakasutta, abhi.vi. 35/519/300 jhānavibhaṅga Ca jaha sīghaṃ samussayanti tava samussayaṃ attabhāvaṃ paṭhamaṃ tāva tappaṭibaddha- chandarāgappahānena sīghaṃ 1- na cirasseva pajaha, evaṃbhūto ca pacchā carimakacittanirodhena anavasesato ca pajahissatīti. Arahattaṃ pana patvā thero aññaṃ byākaronto tameva gāthaṃ paccudāhāsīti.

Sīhattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.