๙. อุตติยเถรคาถา

236. 9. Uttiyattheragāthāvaṇṇanā

saddaṃ sutvā sati muṭṭhāti āyasmato uttiyattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto sumedhassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannacitto gonakādiatthataṃ sauttaracchadaṃ buddhārahaṃ pallaṅkaṃ gandhakuṭiyaṃ paññāpetvā adāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthusmiṃ sakyarājakule nibbatti, tassa uttiyoti nāmaṃ ahosi. So vayappatto satthu ñātisamāgame buddhānubhāvaṃ disvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā samaṇadhammaṃ karonto ekadivasaṃ gāmaṃ 1- piṇḍāya paviṭṭho antarāmagge mātugāmassa 2- gītasaddaṃ sutvā ayonisomanasikāravasena tattha chandarāge uppanne paṭisaṅkhānabalena taṃ vikkhambhetvā vihāraṃ pavisitvā sañjātasaṃvego divāṭṭhāne nisīditvā tāvadeva vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 3- :-

"sumedhassa bhagavato lokajeṭṭhassa tādino

pallaṅko hi mayā dinno sauttarasapacchado. 4-

Sattaratanasampanno pallaṅko āsi so 5- tadā

mama saṅkappamaññāya nibbattati sadā mama.

Tiṃsakappasahassamhi pallaṅkamadadiṃ tadā

duggatiṃ nābhijānāmi pallaṅkassa idaṃ phalaṃ.

@Footnote: 1 Sī. nagaraṃ 2 Sī. aññatarāya itthiyā 3 khu.apa. 32/48/239 pallaṅkadāyakattherāpadāna

@4 Sī. sauttaracchadatthato 5 Sī. yo

Vīsakappasahassamhi suvaṇṇābhā tayo janā

sattaratanasampannā cakkavattī mahabbalā.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Arahattaṃ pana patvā attano kilesuppattinidassanena "kilese ajigucchantassa natthi vaṭṭadukkhato sīsukkhipanaṃ, ahaṃ pana te jigucchimevā"ti dassento:-

"saddaṃ sutvā sati muṭṭhā piyaṃ nimittaṃ manasikaroto

sārattacitto vedeti tañca ajjhosa tiṭṭhati

tassa vaḍḍhanti āsavā saṃsāra 1- upagāmino"ti gāthaṃ abhāsi.

Tattha saddanti rajjanīyaṃ saddārammaṇaṃ. Saṃsāraupagāminoti

"khandhānañca paṭipāṭi dhātuāyatanāna ca

abbocchinnaṃ vattamānā 2- saṃsāroti pavuccatī"ti evaṃ vuttasaṃsāravaṭṭakāraṇaṃ hutvā upagamentīti saṃsāraupagāmino, 3- "saṃsārūpa- gāmino"ti vā pāṭho. Sesaṃ anantaragāthāya vuttanayameva.

Uttiyattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.