๙. สังฆรักขิตเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๒๔๖ · บรรทัด ๕๕๙๖
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
246. 9. Saṃgharakkhitattheragāthāvaṇṇanā
na nūnāyaṃ paramahitānukampinoti āyasmato saṃgharakkhitattherassa gāthā. Kā uppatti?
sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito catunnavute kappe kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ pabbatapāde vasante satta paccekabuddhe disvā pasannamānaso kadambapupphāni gahetvā pūjesi. So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ iddhakule 1- nibbatti, tassa saṃgharakkhitoti nāmaṃ ahosi. So viññutaṃ patto paṭiladdhasaddho pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā aññataraṃ bhikkhuṃ sahāyaṃ katvā araññe viharati. Therassa vasanaṭṭhānato avidūre vanagumbe ekā migī vijāyitvā taruṇaṃ chāpaṃ rakkhantī chātajjhattāpi puttasinehena dūre gocarāya na gacchati, āsanne ca tiṇodakassa alābhena kilamati. Taṃ disvā
@Footnote: 1 cha.Ma. ibbhakule, Sī. iddhe kulagehe Thero "aho vatāyaṃ loko taṇhābandhanabaddho mahādukkhaṃ anubhavati, na taṃ chindituṃ sakkotī"ti saṃvegajāto tameva aṅkusaṃ katvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 1- :-
"himavantassāvidūre kukkuṭo nāma pabbato
tamhi pabbatapādamhi satta buddhā vasanti te.
Kadambaṃ pupphataṃ disvā dīparājaṃva uggataṃ
ubho hatthehi paggayha satta buddhe samokiriṃ.
Catunnavutito kappe yaṃ pupphamabhiropayiṃ
duggatiṃ nābhijānāmi buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
Dvenavute ito kappe sattāsuṃ pupphanāmakā
sattaratanasampannā cakkavattī mahabbalā.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā attano dutiyakaṃ bhikkhuṃ micchāvitakkabahulaṃ viharantaṃ ñatvā tameva migiṃ upamaṃ karitvā 2- taṃ ovadanto:-
"na nūnāyaṃ paramahitānukampino
rahogato anuvigaṇeti sāsanaṃ
tathāhayaṃ viharati pākatindriyo
migī yathā taruṇajātikā vane"ti gāthaṃ abhāsi.
Tattha na nūnāyanti naiti paṭisedhe nipāto. Nūnāti 3- parivitakke. Nūna ayanti padacchedo. 4- Paramahitānukampinoti paramaṃ ativiya, paramena vā anuttarena
@Footnote: 1 khu.apa. 32/30/243 kadambapupphiyattherāpadāna 2 Ma. haritvā
@3 Sī.,Ma. nūnanti 4 Sī. na nūnāyanti na nūnaṃ ayanti padacchedo Hitena satte anukampanasīlassa bhagavato. Rahogatoti rahasi gato, suññāgāragato kāyavivekayuttoti attho. Anuvigaṇetīti ettha "na nūnā"ti padadvayaṃ ānetvā sambandhitabbaṃ "nānuvigaṇeti nūnā"ti, na cintesi maññe, "nānuyuñjatī"ti takkemīti 1- attho. Sāsananti paṭipattisāsanaṃ, catusaccakammaṭṭhānabhāvananti adhippāyo. Tathā hīti teneva kāraṇena, satthu sāsanassa ananuyuñjanatoeva. Ayanti ayaṃ bhikkhu. Pākatindriyoti manacchaṭṭhānaṃ indriyānaṃ yathāsakaṃ visayesu vissajjanato 2- sabhāvabhūtaindriyo, asaṃvutacakkhudvārādikoti attho. Yassa taṇhāsaṅgassa 3- acchinnatāya so bhikkhu pākatindriyo viharati, tassa upamaṃ dassento "migī yathā taruṇajātikā vane"ti āha. Yathā ayaṃ taruṇasabhāvā migī puttasnehassa acchinnatāya vane dukkhaṃ anubhavati, na taṃ ativattati, evamayampi bhikkhu saṅgassa acchinnatāya pākatindriyo viharanto vaṭṭadukkhaṃ nātivattatīti adhippāyo. "taruṇavijātikā"ti vā pāṭho. Abhinavappasutā bālavacchāti attho. Taṃ sutvā so bhikkhu sañjātasaṃvego vipassanaṃ vaḍḍhetvā na cirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
Saṃgharakkhitattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด