๑. เชนตเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๒๔๘ · บรรทัด ๕๖๑๕
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
12. Dvādasamavagga
248. 1. Jentattheragāthāvaṇṇanā
duppabbajjaṃ ve duradhivāsā gehāti āyasmato jentattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinanto sikhissa bhagavato kāle devaputto hutvā nibbatti. So ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannacitto kiṃkirātapupphehi 1- pūjaṃ akāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe jentagāme ekassa maṇḍalikarājassa putto hutvā nibbatti, jentotissa nāmaṃ ahosi. So viññutaṃ patto daharakāleyeva hetusampattiyā codiyamāno pabbajjāninnamānaso hutvā puna cintesi "pabbajjā nāma dukkarā, gharāpi durāvāsā, dhammo ca gambhīro, bhogā ca duradhigamā, kiṃ nu kho kattabban"ti. Evaṃ pana cintābahulo hutvā vicaranto ekadivasaṃ satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ suṇi. Sutakālato paṭṭhāya pabbajjābhirato hutvā satthu santike pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā sukhāya paṭipadāya khippābhiññāya arahattaṃ sacchākāsi. Tena vuttaṃ apadāne 2- :-
"devaputto ahaṃ santo pūjayiṃ sikhināyakaṃ
kakkārupupphaṃ paggayha buddhassa abhiropayiṃ.
Ekatiṃse ito kappe yaṃ pupphamabhiropayiṃ
duggatiṃ nābhijānāmi buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
Ito ca navame kappe rājā sattuttamo ahuṃ
@Footnote: 1 Ma. kikirātapupphehi 2 khu.apa. 32/21/242 kakkārupupphapūjakattherāpadāna
Sattaratanasampanno cakkavattī mahabbalo.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhanto "asakkhiṃ vatāhaṃ ādito mayhaṃ uppannavitakkaṃ chinditun"ti somanassajāto vitakkassa uppannākāraṃ tassa ca sammadeva chinnataṃ dassento:-
"duppabbajjaṃ ve duradhivāsā gehā
dhammo gambhīro duradhigamā bhogā
kicchā vutti no itarītareneva 1-
yuttaṃ cintetuṃ satatamaniccatan"ti gāthaṃ abhāsi.
Tattha duppabbajjanti appaṃ vā mahantaṃ vā bhogakkhandhañceva ñātiparivaṭṭañca pahāya imasmiṃ sāsane uraṃ datvā pabbajanassa dukkarattā 2- dukkhaṃ pabbajanaṃ, dukkarā pabbajjāti duppabbajjaṃ. Veti nipātamattaṃ, daḷhattho vā 3- "pabbajjā dukkhā"ti. Gehañce āvaseyyaṃ, duradhivāsā gehā, yasmā gehaṃ adhivasantena raññā rājakiccaṃ, issarena issarakiccaṃ, gahapatinā gahapatikiccaṃ kātabbaṃ hoti, parijano ceva samaṇabrāhmaṇā ca saṅgahetababā, tasmiṃ tasmiṃ ca kattabbe kariyamānepi gharāvāso chiddaghaṭo viya mahāsamuddo viya ca duppūro, tasmā gehā nāmete adhivasituṃ āvasituṃ dukkhā dukkarāti katvā duradhivāsā durāvāsāti. 4- Pabbajjañce anutiṭṭheyyaṃ, dhammo gambhīro, yadatthā pabbajjā, so pabbajitena adhigantabbo paṭivedhasaddhammo gambhīro, gambhīrañāṇagocarattā duddaso, duppaṭivijjho dhammassa gambhīrabhāvena duppaṭivijjhattā. Gehañce āvaseyyaṃ, duradhigamā bhogā yehi vinā
@Footnote: 1 itarītarenedha? 2 Ma. pabbajantassa dukkarato 3 Sī. daḷhatova
@4 Sī. durāvāsāti dukkhā dukkarāti katvā duradhivāsā Na sakkā gehaṃ āvasituṃ, te bhogā dukkhena kasirena adhigantabbatāya duradhigamā. Evaṃ sante gharāvāsaṃ pahāya pabbajjaṃyeva anutiṭṭheyyaṃ, evampi kicchā vutti no itarītarena idha 1- imasmiṃ buddhasāsane itarītarena yathāladdhena paccayena amhākaṃ vutti jīvikā kicchā dukkhā, gharāvāsānaṃ duradhivāsatāya bhogānañca duradhigamatāya gehe itarītarena paccayena yāpetabbatāya kicchā kasirā vutti amhākaṃ, tattha kiṃ kātuṃ vaṭṭatīti? yuttaṃ cintetuṃ satatamaniccataṃ sakalaṃ 2- divasaṃ pubbarattāpararattañca tebhūmikadhammajātaṃ aniccatanti, tato uppādavayavantato ādiantavantato 3- tāvakālikato ca na niccanti "aniccan"ti cintetuṃ vipassituṃ yuttaṃ. Aniccānupassanāya siddhāya itarānupassanā sukheneva sijjhantīti aniccānupassanāva ettha vuttā, aniccassa dukkhānattatānaṃ abyabhicaraṇato sāsanikassa sukhaggahaṇato ca. Tenāha "yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ, yaṃ dukkhaṃ tadanattā"ti 4- "yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhammaṃ "5-, "vayadhammā saṅkhārā"ti 6- ca, tadaminā evaṃ aññamaññaṃ paṭipakkhavasena 7- aparāparaṃ uppanne vitakke niggahetvā aniccatāmukhena vipassanaṃ ārabhitvā idāni katakicco jātoti dasseti. Tena vuttaṃ "attano paṭipattin"tiādi. Idameva therassa aññābyākaraṇaṃ ahosi.
Jentattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด