๗. ยสเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๒๕๔ · บรรทัด ๕๖๔๔
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
254. 7. Yasattheragāthāvaṇṇanā
suvilitto suvasanoti āyasmato yasattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sumedhassa bhagavato kāle mahānubhāvo nāgarājā hutvā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṃghaṃ attano bhavanaṃ netvā mahādānaṃ pavattesi. Bhagavantaṃ mahagghena ticīvarena acchādesi, ekamekañca bhikkhuṃ mahaggheneva paccekadussayugena sabbena samaṇa- parikkhārena acchādesi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto siddhatthassa bhagavato kāle seṭṭhiputto hutvā mahābodhimaṇḍaṃ sattahi ratanehi pūjesi. Kassapassa bhagavato kāle sāsane pabbajitvā samaṇadhammaṃ akāsi. Evaṃ sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ amhākaṃ bhagavato kāle bārāṇasiyaṃ mahāvibhavassa seṭṭhino putto hutvā nibbatti, yaso nāma nāmena paramasukhumālo. "tassa tayo pāsādā"ti sabbaṃ khandhake 1- āgatanayena veditabbaṃ.
So pubbahetunā codiyamāno rattibhāge niddābhibhūtassa parijanassa vippakāraṃ disvā sañjātasaṃvego suvaṇṇapādukārūḷhova gehato niggato devatāvivaṭena nagaradvārena nikkhamitvā isipatanasamīpaṃ gato "upaddutaṃ vata bho, upassaṭṭhaṃ vata bho"ti āha. Tena samayena bhagavatā isipatane viharantena tasseva anuggaṇhanatthaṃ abbhokāse caṅkamantena "ehi yasa idaṃ anupaddutaṃ, idaṃ anupassaṭṭhan"ti vutto "anupaddutaṃ anupassaṭṭhaṃ kira atthī"ti somanassajāto suvaṇṇapādukā oruyha bhagavantaṃ upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisinno satthārā anupubbikathaṃ kathetvā saccadesanāya katāya saccapariyosāne sotāpanno hutvā gavesanatthaṃ āgatassa pitu bhagavatā saccadesanāya kariyamānāya arahattaṃ sacchākāsi. Tena vuttaṃ apadāne 2- :-
@Footnote: 1 vinaYu.mahā. 4/25/20 pabbajjākathā 2 khu.apa. 32/456/468 sabbadāyakattherāpadāna
"mahāsamuddaṃ oggayha 1- bhavanaṃ me sunimmitaṃ
sunimmitā pokkharaṇī cakkavākūpakūjitā. 2-
Mandālakehi 3- sañchannā padumuppalakehi ca
nadī ca sandate tattha supatitthā manoramā.
Macchakacchapasañchannā nānādijasamotthatā
mayūrakoñcābhirudā kokilādīhi vagguhi.
Pārevatā 4- ravihaṃsā ca cakkavākā nadīcarā
dindibhā sālikā cettha campakā 5- jīvajīvakā.
Haṃsā koñcāpi naditā kosiyā piṅgalā 6- bahū
sattaratanasampannā maṇimuttikavālukā.
Sabbasoṇṇamayā rukkhā nānāgandhasameritā
ujjotenti divārattiṃ bhavanaṃ sabbakālikaṃ.
Saṭṭhi tūriyasahassāni sāyaṃ pāto pavajjare
soḷasitthisahassāni parivārenti maṃ sadā.
Abhinikkhamma bhavanā sumedhaṃ lokanāyakaṃ
pasannacitto sumano vandayiṃ 7- taṃ mahāyasaṃ.
Sambuddhaṃ abhivādetvā sasaṃghaṃ taṃ nimantayiṃ
adhivāsesi so dhīro sumedho lokanāyako.
Mama dhammakathaṃ katvā uyyojesi mahāmuni
sambuddhaṃ abhivādetvā bhavanaṃ me upāgamiṃ.
Āmantayiṃ parijanaṃ sabbe sannipatātha vo
pubbaṇhasamayaṃ buddho bhavanaṃ āgamissati.
@Footnote: 1 Sī. uggaṇha 2 cha.Ma. cakkavākapakūjitā 3 Sī. mandārakehi 4 Sī. pārāpatā
@5 Sī. pāvakā, cha.Ma. pammakā 6 Sī. piṅgalī, Ma. siṅgalī 7 Ma. vaṇṇayiṃ
Lābhā amhaṃ 1- suladdhaṃ no ye vasāma tavantike
mayampi buddhaseṭṭhassa pūjaṃ kassāma satthuno.
Annaṃ pānaṃ paṭṭhapetvā kālaṃ ārocayiṃ ahaṃ
vasīsatasahassehi upesi lokanāyako.
Pañcaṅgikehi 2- tūriyehi paccuggamanamakāsahaṃ
sabbasoṇṇamaye pīṭhe nisīdi purisuttamo.
Uparicchadanaṃ āsi sabbasoṇṇamayaṃ tadā
bījaniyo pavāyanti bhikkhusaṃghassa antare.
Pahūtenannapānena 3- bhikkhusaṃghamatappayiṃ
paccekadussayugale bhikkhusaṃghassadāsahaṃ.
Yaṃ vadanti sumedhoti lokāhutipaṭiggahaṃ 4-
bhikkhusaṃghe nisīditvā imā gāthā abhāsatha.
Yo me 5- annena pānena sabbe ime ca tappayiṃ 6-
tamahaṃ kittayissāmi suṇātha mama bhāsato.
Aṭṭhārase kappasate devaloke ramissati
sahassakkhattuṃ rājā ca cakkavattī bhavissati.
Upapajjati yaṃ yoniṃ devattaṃ atha mānusaṃ
sabbadā sabbasovaṇṇaṃ chadanaṃ dhārayissati.
Tiṃsakappasahassamhi okkākakulasambhavo
gotamo nāma gottena satthā loke bhavissati.
Tassa dhammesu dāyādo oraso dhammanimmito
sabbāsave pariññāya nibbāyissatināsavo.
@Footnote: 1 Sī. vata 2 Sī. sataṅgikehi 3 Sī. bahunā annapānena 4 Sī. yaṃ vadesi sumedho so
@ āhutīnaṃ paṭiggaho 5 Sī. yo maṃ 6 Sī. sabbeneva atappayī
Bhikkhusaṃghe nisīditvā sīhanādaṃ nadissati
citake chattaṃ dhārenti heṭṭhā chattamhi ḍayhatha.
Sāmaññaṃ me anuppattaṃ kilesā jhāpitā mayā
maṇḍape rukkhamūle vā santāpo me na vijjati.
Tiṃsakappasahassamhi yaṃ dānamadadiṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi sabbadānassidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Atha bhagavā āyasmantaṃ yasaṃ dakkhiṇaṃ bāhuṃ pasāretvā "ehi bhikkhū"ti āha. Vacanasamanantarameva dvaṅgulamattakesamassu aṭṭhaparikkhāradharo vassasaṭṭhikatthero 1- viya ahosi. So attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā udānento ehibhikkhubhāvappattito purimāvatthavasena:-
"suvilitto suvasano sabbābharaṇabhūsito
tisso vijjā ajjhagamiṃ kataṃ buddhassa sāsanan"ti gāthaṃ abhāsi.
Tattha suvilittoti sundarena kuṅkumacandanānulepanena vilittagatto. Suvasanoti suṭṭhu mahagghakāsikavatthavasano. Sabbābharaṇabhūsitoti sīsūpagādīhi sabbehi ābharaṇehi alaṅkato. Ajjhagaminti adhigacchiṃ. Sesaṃ vuttanayameva.
Yasattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
@Footnote: 1 poṭṭhakesu vassasatikattheroti pāṭho dissati
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด