๖. เมฬชินเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๒๖๓ · บรรทัด ๕๗๐๗
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
263. 6. Meḷajinattheragāthāvaṇṇanā
yadāhaṃ dhammamassosintiādikā āyasmato meḷajinattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto sumedhassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ bhagavantaṃ piṇḍāya gacchantaṃ disvā pasannamānaso madhuraṃ āmodaphalaṃ adāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde bārāṇasiyaṃ khattiyakule nibbattitvā meḷajinoti laddhanāmo vijjāsippesu nipphattiṃ gato paṇḍito byatto disāsu pākaṭo ahosi. So bhagavati bārāṇasiyaṃ isipatane viharante vihāraṃ gantvā satthāraṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā tadaheva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 1- :-
"sahassaraṃsī bhagavā sayambhū aparājito
vivekā vuṭṭhahitvāna gocarāyābhinikkhami.
Phalahattho ahaṃ disvā upagacchiṃ narāsabhaṃ
pasannacitto sumano avaṭaṃ adadiṃ phalaṃ.
Catunnavute ito 2- kappe yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi phaladānassidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā aparabhāge bhikkhūhi "āvuso kiṃ tayā uttarimanussadhammo adhigato"ti puṭṭho sīhanādaṃ nadanto:-
@Footnote: 1 khu.apa. 33/94/145 avaṭaphaliyattherāpadāna (syā) 2 cha.Ma. catunnavutito
"yadāhaṃ dhammamassosiṃ bhāsamānassa satthuno
na kaṅkhamabhijānāmi sabbaññū aparājite.
Satthavāhe mahāvīre sārathīnaṃ varuttame
magge paṭipadāyaṃ vā kaṅkhā mayhaṃ na vijjatī"ti gāthādvayaṃ abhāsi.
Tattha yadāti yasmiṃ kāle. Ahanti attānaṃ niddisati. Dhammanti catusaccadhammaṃ. Assosinti suṇiṃ. Satthunoti diṭṭhadhammikādiatthehi veneyyānaṃ sāsanaṭṭhena satthuno. Kaṅkhanti saṃsayaṃ. Saṅkhatamasaṅkhatañca anavasesato jānanaṭṭhena sabbaññū. Kutocipi parājitābhāvena 1- aparājite. 2- Veneyyasattānaṃ saṃsārakantārato nibbānaṃ paṭivāhanaṭṭhena satthavāhe. Idaṃ vuttaṃ hoti:- yato pabhūti ahaṃ satthuno dhammaṃ desentassa catusaccadhammaṃ assosiṃ sotadvārānusārena upadhāresiṃ upalabhiṃ, tato paṭṭhāya anavasesasaṅkhatāsaṅkhatasammutidhammānaṃ sayambhūñāṇena jānanato sabbaññū 3- anāvaraṇadassāvimhi, pañcannampi mārānaṃ abhibhavanato tehi 4- aparājitattā sadevake loke appaṭihatadhammacakkattā ca aparājite, veneyyasattānaṃ lobhakantārādito vāhanaṭṭhena satthavāhe, mahāvikkantatāya mahāvīre, aññehi duddamānaṃ purisa- dammānaṃ saraṇato accantikena damathena 5- damanato sārathīnaṃ pavarabhūte uttame sammā- sambuddhe, "buddho nu kho, no nu kho"ti kaṅkhaṃ nābhijānāmi aparapaccaya- bhāvato. Tathārūpe desite ariyamagge tadupādāyabhūtāya ca sīlādipaṭipadāya "niyyāniko nu kho, na nu kho"ti kaṅkhā vicikicchā na vijjati natthīti. Ettha ca ariyadhamme saṃsayābhāvakathanena ariyasaṃghepi saṃsayābhāvo kathitoyevāti daṭṭhabbaṃ tattha patiṭaṭhatāya 6- anaññathābhāvatoti.
Meḷajinattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
@Footnote: 1 Sī., Ma. aparājita.... 2 i., Ma. aparājito 3 i. sabbaññu
@4 Sī., i. tehipi 5 Sī., i. damanena 6 cha.Ma. patiṭṭhitassa
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด