๗. ติสสเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๒๗๔ · บรรทัด ๕๗๘๙
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
274. 7. Tissattheragāthāvaṇṇanā
bahū sapatte labhatīti āyasmato tissattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto piyadassissa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbattitvā viññutaṃ patto sippesu nipphattiṃ gantvā kāmesu ādīnavaṃ disvā gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā araññāyatane sālavane assamaṃ kāretvā vasati. Bhagavā tassa anug- gahanatthaṃ assamassa avidūre sālavane nirodhaṃ samāpajjitvā nisīdi. So assamato nikkhamitvā phalāphalatthāya gacchanto bhagavantaṃ disvā pasannamānaso cattāro daṇḍe ṭhapetvā bhagavato upari pupphitāhi sālasākhāhi sākhāmaṇḍapaṃ katvā sattāhaṃ navanavehi 1- sālapupphehi bhagavantaṃ pūjento aṭṭhāsi buddhārammaṇaṃ pītiṃ avijahanto. Satthā sattāhassa accayena nirodhato vuṭṭhahitvā bhikkhusaṃghaṃ cintesi. Tāvadeva satasahassamattā khīṇāsavā satthāraṃ parivāresuṃ. Bhagavā tassa bhāviniṃ sampattiṃ vibhāvento anumodanaṃ vatvā pakkāmi. So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe brāhmaṇakule nibbattitvā tissoti laddhanāmo vayappatto tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū hutvā pañcamattāni māṇavakasatāni mante vācento lābhaggayasaggappatto hutvā satthu rājagahagamane buddhānubhāvaṃ disvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā na cirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 2- :-
"ajjhogāhetvā sālavanaṃ sukato assamo mama
sālapupphehi sañchanno vasāmi vipine tadā.
Piyadassī tu 3- bhagavā sayambhū aggapuggalo
@Footnote: 1 Sī. vaṇṇavantehi 2 khu.apa. 33/80/120 sālamaṇḍapiyattherāpadāna (syā) 3 cha.Ma. ca
Vivekakāmo sambuddho sālavanamupāgami.
Assamā abhinikkhamma pavanaṃ agamāsahaṃ
mūlaphalaṃ gavesanto āhiṇḍāmi vane tadā.
Tatthaddasāsiṃ sambuddhaṃ piyadassiṃ mahāyasaṃ
sunisinnaṃ samāpannaṃ virontaṃ mahāvane.
Catudaṇḍe ṭhapetvāna buddhassa uparī ahaṃ
maṇḍapaṃ sukataṃ katvā sālapupphehi chādayiṃ.
Sattāhaṃ dhārayitvāna maṇḍapaṃ sālachāditaṃ
tattha cittaṃ pasādetvā buddhaseṭṭhamavandahaṃ.
Bhagavā tamhi samaye vuṭṭhahitvā samādhito
yugamattaṃ pekkhamāno nisīdi purisuttamo.
Sāvako varuṇo nāma piyadassissa satthuno
vasīsatasahassehi upagacchi vināyakaṃ.
Piyadassī ca bhagavā lokajeṭṭho narāsabho
bhikkhusaṃghe nisīditvā sitaṃ pātukarī jino.
Anuruddho upaṭṭhāko piyadassissa satthuno
ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā apucchittha 1- mahāmuniṃ.
Ko nu kho bhagavā hetu sitakammassa satthuno
kāraṇe vijjamānamhi satthā pātukare sitaṃ.
Sattāhaṃ pupphachadanaṃ 2- yo me dhāresi māṇavo
tassa kammaṃ saritvāna sitaṃ pātukariṃ ahaṃ.
Anokāsaṃ na passāmi yattha 3- puññaṃ vipaccati
devaloke manusse vā okāsova na sammati.
@Footnote: 1 Ma. apucchitaṃ 2 cha.Ma. sālacchadanaṃ 3 pāli. yantaṃ
Devaloke vasantassa puññakammasamaṅgino
yāvatā parisā tassa sālacchannā bhavissati.
Tattha dibbehi naccehi gītehi vāditehi ca
ramissati sadā santo puññakammasamāhito.
Yāvatā parisā tassa gandhagandhī 1- bhavissati
sālassa pupphavasso ca pavassissati 2- tāvade.
Tato cutoyaṃ manujo mānusaṃ āgamissati
idhāpi sālacchadanaṃ sabbakālaṃ dharissati.
Idha naccañca gītañca sammatāḷasamāhitaṃ
parivāressanti maṃ niccaṃ buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
Uggacchante ca sūriye sālavassaṃ pavassati
puññakammena saṃyuttaṃ vassate sabbakālikaṃ.
Aṭṭhārase kappasate okkākakulasambhavo
gotamo nāma gottena satthā loke bhavissati.
Tassa dhammesu dāyādo oraso dhammanimmito
sabbāsave pariññāya nibbāyissatināsavo.
Dhammaṃ abhisamentassa sālachadanaṃ 3- bhavissati
citake jhāyamānassa chadanaṃ tattha hessati.
Vipākaṃ kittayitvāna piyadassī mahāmuni
parisāya dhammaṃ desesi tappento dhammavuṭṭhiyā.
Tiṃsakappāni devesu devarajjamakārayiṃ
saṭṭhi ca sattakkhattuñca cakkavattī ahosahaṃ.
Devalokā idhāgantvā labhāmi vipulaṃ sukhaṃ
@Footnote: 1 Ma. sālacchannā 2 Ma. pavattissati 3 cha.Ma. sālacchannaṃ
Idhāpi sālacchadanaṃ maṇḍapassa idaṃ phalaṃ.
Ayaṃ pacchimako mayhaṃ carimo vattate bhavo
idhāpi sālacchadanaṃ hessati sabbakālikaṃ.
Mahāmuniṃ tosayitvā gotamaṃ sakyapuṅgavaṃ
pattomhi acalaṃ ṭhānaṃ hitvā jayaparājayaṃ.
Aṭṭhārase kappasate yaṃ buddhamabhipūjayiṃ
duggatiṃ nābhijānāmi buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
So arahattaṃ pana patvā visesato lābhaggayasaggappatto ahosi. Tattha keci puthujjanabhikkhū therassa lābhasakkāraṃ disvā bālabhāvena asahanākāraṃ pavedesuṃ. Thero taṃ ñatvā lābhasakkāre ādīnavaṃ tattha attano alaggabhāvañca pakāsento:-
"bahū 1- sapatte labhati muṇḍo saṅghāṭipāruto
lābhī annassa pānassa vatthassa sayanassa ca.
Etamādīnavaṃ ñatvā sakkāresu mahabbhayaṃ
appalābho anavassuto sato bhikkhu paribbaje"ti gāthādvayaṃ abhāsi.
Tassattho:- sikhampi dassetvā 2- muṇḍitakesatāya muṇḍo, chinditvā saṅghāṭitakāsāvadhāritāya 3- saṅghāṭipāruto, evaṃ vevaṇṇiyaṃ ajjhūpagato parāyatta- vuttiko pabbajito sace annapānādīnaṃ lābhī hoti, sopi bahū sapatte labhati, tassa pasūyantā 4- bahū sambhavanti. 5- Tasmā etaṃ evarūpaṃ lābhasakkāresu mahabbhayaṃ vipulabhayaṃ ādīnavaṃ dosaṃ viditvā appicchataṃ santosañca hadaye ṭhapetvā anavajjuppādassāpi uppannassa lābhassa parivajjanena appalābho, tatoeva tattha
@Footnote: 1 Sī. pahū 2 cha.Ma. asesetvā 3 i.,Ma....dhāraṇatāya
@4 cha.Ma. usūyantā 5 Sī. usūyakā bahū bhavanti Taṇhāvassutābhāvena anavassuto, saṃsāre bhayassa ikkhanato bhinnakilesatāya vā bhikkhu santuṭṭhiṭṭhānīyassa satisampajaññassa 1- vasena sato hutvā paribbaje careyya vihareyyāti. Taṃ sutvā te bhikkhū tāvadeva theraṃ khamāpesuṃ.
Tissattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด