๑๐. ภิกษาทายิกาวิมาน ที่ ๑
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๒๗ · บรรทัด ๗๘๐
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรไทย ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
๒๗. ๑๐. ปฐมภิกฺขาทายิกาวิมานวณฺณนา
อภิกฺกนฺเตน วณฺเณนาติ ปฐมภิกฺขาทายิกาวิมานํ. ๓- ตสฺส กา อุปฺปตฺติ? ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน. เตน จ สมเยน อุตฺตรมธุรายํ อญฺญตรา อิตฺถี ขีณายุกา
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. สุนิทฺทา..., สี. สุนนฺทา....
@๒ สี. สุนนฺทาติ, ฉ.ม. สุนิทฺทาติ ๒ ฉ.ม. ภิกฺขาทายิกาวิมานํ โหติ อปาเย อุปฺปชฺชนารหา. ภควา ปุจฺจูสเวลายํ มหากรุณาสมาปตฺติโต วุฏฺฐาย โลกํ โวโลเกนฺโต ตํ อิตฺถึ อปาเย อุปฺปชฺชนารหํ ทิสฺวา มหากรุณาย สญฺโจทิตมานโส ตํ สุคติยํ ปติฏฺฐาเปตฺกาโม เอโก อทุติโย มธุรํ อคมาสิ. คนฺตฺวา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรํ อาทาย พหินครํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. เตน สมเยน สา อิตฺถี เคเห อาหารํ สมฺปาเทตฺวา เอกมนฺเต ปฏิสาเมตฺวา ฆฏํ คเหตฺวา อุทกติตฺถํ คนฺตฺวา นฺหายิตฺวา ฆเฏน อุทกํ คเหตฺวา อตฺตโน เคหํ คจฺฉนฺตี อนฺตรามคฺเค ภควนฺตํ ปสฺสิตฺวา "อปิ ภนฺเต ปิณฺโฑ ลทฺโธ"ติ วตฺวา "ลภิสฺสามี"ติ จ ภควตา วุตฺเต อลทฺธภาวํ ญตฺวา ฆฏํ ฐเปตฺวา ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา "อหํ ภนฺเต ปิณฺฑปาตํ ทสฺสามิ, อธิวาเสถา"ติ อาห. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน. สา ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา ปฐมตรํ คนฺตฺวา สิตฺตสมฺมฏฺเฐ ปเทเส อาสนํ ปญฺญาเปตฺวา ภควโต ปเวสนํ อุทิกฺขมานา อฏฺฐาสิ. ภควา เคหํ ปวิสิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ สา ภควนฺตํ โภเชสิ, ภควา กตภตฺตกิจฺโจ โอนีตปตฺตปาณี ตสฺสา อนุโมทนํ กตฺวา ปกฺกามิ. สา อนุโมทนํ สุตฺวา อนปฺปกํ ปีติโสมนสฺสํ ปฏิสํเวเทนฺตี ยาว จกฺขุปถสมติกฺกมา พุทฺธารมฺมณํ ปีตึ อวิชหนฺตี นมสฺสมานา อฏฺฐาสิ.
สา กติปยทิวสาติกฺกเมเนว กาลํ กตฺวา ตาวตึสภวเน นิพฺพตฺติ, อจฺฉราสหสฺสญฺจสฺสา ปริวาโร อโหสิ. ตํ อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ๑-:-
"อภิกฺกนฺเตน วณฺเณน ฯเปฯ โอสธี วิย ตารกา.
เกน เต'ตาทิโส วณฺโณ ฯเปฯ
วณฺโณ จ เต สพฺพทิสา ปภาสตี"ติ คาถาหิ ปุจฺฉิ.
@เชิงอรรถ: ๑ สี. อถายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เทวจาริกํ จรนฺโต ตํ เทวตํ มหติยา เทวิทฺธิยา
@มหนฺเตน เทวตานุภาเวน พุทฺธญาเณนปิ ปริจฺฉินฺทิตุมสกฺกุเณยฺยํ
@ทิพฺพวิภูติมนุภวนฺตึ ทิสฺวา อิมาหิ คาถาหิ ตาย กตปุญฺญกมฺมํ ปุจฺฉิ.
สา เทวตา อตฺตมนา ฯเปฯ ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ.
"อหํ มนุสฺเสสุ มนุสฺสภูตา
ปุริมาย ชาติยา มนุสฺสโลเก.
อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ วิปฺปสนฺนมนาวิลํ
ตสฺส อทาสหํ ภิกฺขํ ปสนฺนา เสหิ ปาณิภิ.
เตน เม'ตาทิโส วณฺโณ ฯเปฯ
วณฺโณ จ เม สพฺพทิสา ปภาสตี"ติ เทวตา พฺยากาสิ. เสสํ สพฺพํ เหฏฺฐา วุตฺตนยตฺตา อุตฺตานตฺถเมว.
ปฐมภิกฺขาทายิกาวิมานวณฺณนา นิฏฺฐิตา.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๓๐ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด